තරුණියකගේ ජීවිතයේ සුන්දරම බලාපොරොත්තුව මොකක්‌ද කියල ඇසුවොත් දෙවරක්‌ නොසිතාම ලැබෙන පිළිතුර තමයි විවාහය. තරුණියකගේ මනෝරාජ්‍යය තුළ හොඳ පවුල් පසුබිමක්‌, හොඳ මනාලයෙක්‌, ලොකු විවාහ උත්සවයක්‌, පෝරුව චාරිත්‍ර… මේවාට තිබෙන්නේ ලොකු කැමැත්තක්‌. මෙවැනි සුන්දර බලාපොරොත්තු, ජීවිතය සමඟ බැඳුන බලාපොරොත්තු, ජීවිතය ජීවත් කරපු බලාපොරොත්තු… විවාහය යනු ජීවිතයයි, ජීවිතය යනු විවාහයයි, විවාහය මගේ ආත්මයයි කියල තබාගෙන තිබෙන බලාපොරොත්තු බිඳුන විටදී, දෙදරා ගිය විටදී, අහිමිවී ගිය විටදී, තවකෙකු විසින් බිඳදැමූවිටදී අහිංසක යුවතියකගේ සිතේ ඇතිවෙන පීඩනය කොතෙක්‌ද? එම බලාපොරොත්තු අහිංසක යුවතියකගේ සිතේ ඇතිකොට එය විනාශකොට දැමූ විටදී, සුන්දරම සිහිනය මරාදැමූ විටදී, ඇය තුළ කුමන මනෝභාවයන් ඇතිවෙයිද? මෙවැනි මනෝභාවයන් තුළදී ඇය මිය ගියහොත්, දිවිනසාගතහොත්, මරාදැමුවහොත්, ඇයට පරලොවදී කුමක්‌ වෙයිද? ඔබ සිතනවාද ඇය තම ආත්මය කරගත්ත බලාපොරොත්තුව ඇයට අතහැරී සිත නිරුද්ධ වෙයි කියල. ඇය ගොඩනැගූ සිහින මාලිගා, එකතු කළ රන් රිදී ආභරණ, තැන්පත්කරගත් වැටුප් මුදල්, තෝරාගත් මඟුල් සාරි … මේ සියල්ල උදෙසා ඒවා අරමුණුකොටගත් තෘෂ්ණාව, උපාදානය ඇයට අතහැරී සිත නිරුද්ධ වෙයි කියලා. එය නොවන දෙයක්‌මයි. එහෙමනම් කුමක්‌ද සිද්ධවෙන්න පුළුවන්?

භික්‌ෂුවක්‌ සමාධිය තුළ සිටින විට මෙවැනි දර්ශනයක්‌ දැකගත හැකිවිය. මෙය ප්‍රේත ලෝකයේ ප්‍රේතියකගේ දර්ශනයක්‌. හැසිරීමේ රටාවකි. ඇය කර්ම විපාක ගෙවන දර්ශනයකි. තමන් අල්ලාගත් උපාදානයේ බලවත් බව නිසා ඇය විඳිනා දුකේ ස්‌භාවයකි.

ප්‍රේතිය වයස අවුරුදු විසි පහක පමණ තරුණියකි. ඇය සැරසී සිටියේ මගුල් දවසට මනාලියක්‌ පළඳින සුදු සාරියක්‌ සහිත මඟුල් ඇඳුමකිනි. ඇය ඉතාමත් කළු පැහැති, කිසිඳු ප්‍රසන්නභාවයක්‌ නොපෙනෙන, ගුප්ත මුහුණක්‌ සහිත මනාලියකි. මනාලියක්‌ සේ හැඳපැළඳගෙන ඇවිද්දත් ඇය ඇවිදින මළමිනියක්‌ වගේය. මළමිනියක මුහුණේ ස්‌වභාවය ඇයට තිබිණි. මනුෂ්‍ය ලෝකයේදී තරුණියක්‌ මියගියහම ඇයගේ සිරුර පෙට්‌ටියේ බහා තැන්පත් කරන්නේ ඇයව මනාලියක්‌ සේ හැඩගන්වාය. එහෙත් එම දේහය දින දෙකක්‌ පමණ ගතවන විට කළුපැහැ ගැන්වේ. ඉහත ප්‍රේත මනාලියගේ ස්‌වභාවයද එසේමය. ඇය මනාලියක්‌ සේ සැරසී මල් පොකුරක්‌ද අතැතිව පේ‍්‍රත ලෝකයේ ඇවිදින්නීය. නමුත් ප්‍රේතියගේ කය සියුම් ස්‌වභාවයෙන් යුක්‌ත නිසා ඔබගේ මස්‌ ඇසට නොපෙනෙයි. සාමාධිමත් සිතට ඇයගේ සියුම් කය දර්ශනය වෙයි. භික්‌ෂුවට ඇය දර්ශනය වන මොහොතේ ඇය සිටියේ මනුෂ්‍ය ලෝකයේ මඟුල් ගෙදරක ස්‌වභාවයේ ස්‌ථානයකය. සමහරවිට එය හෝටලයක උත්සව ශාලාවක්‌ වීමටද පුළුවන. එහෙත් එය ඉහළ ස්‌වභාවයේ මඟුල් උත්සවයකි. භික්‌ෂුවට හැඟී ගියේ ප්‍රේතිය තමාව කවුරුන් හෝ විවාහ කරගනී යෑයි විශ්වාසයෙන්, විවාහයට දැඩි කැමැත්තෙන් ඇවිදින බවයි. ප්‍රේත මනාලියට විවාහවීමට දැඩි වුවමනාවක්‌ තිබෙන බව පෙනිණි. ඇය මඟුල් ශාලාවේ වාඩිවී සිටින අමුත්තන් අතර ඉඳගනිමින් ශාලාවේ ඇවිදිමින් සිටිනවා භික්‌ෂුවට දර්ශනය විය. ඇය හරිම අවාසනාවන්තියකි. මනුෂ්‍ය ලෝකයේදී තබාගත් විවාහය පිළිබඳ බලාපොරොත්තුව ප්‍රේත ලෝකයේදීද ඇයට අතහැරී නොමැත. භික්‌ෂුවට හඳුනාගැනීමට ලැබුණ මේ ප්‍රේත මනාලිය අර විවාහ උත්සවයට ඇවිත් සිටි පිරිමින් හා විවාහය බලාපොරොත්තු වන බවයි. මෙය ප්‍රේතියගේ උපාදානය පිළිබඳ අහිංසකත්වය කියාපාන දුක්‌මුසු අවස්‌ථාවකි. ප්‍රේත ලෝකයේ සිටියද උපාදානයේ බලවත් බව නිසා හෝ ඇයගේ කර්ම විපාකය නිසා ඇය විවාහයට බලාපොරොත්තු වන්නෙ මනුෂ්‍ය පුතෙක්‌ වීමටද පුළුවන. මෙම කර්ම විපාකය ඇයට ලැබුණේ සමහරවිට අනුන්ගේ විවාහයක්‌ කේලමක්‌ කියා, බොරු කියා, වංචාකොට කඩාකප්පල් කිරීම නිසාද විය හැකිය. එසේත් නොමැතිනම් තමාගේ විවාහ සිහිනය තවකෙක්‌ මරාදැමූ නිසාද විය හැකිය. කොටින්ම ඇයට මෙ විරූපී ස්‌වභාවය ලැබුණේ මැරෙන මොහොතේදී මෙන්ම ජීවත්ව සිටියදී වෛරය, ක්‍රෝධය, ඊර්ෂ්‍යාව වැඩීම නිසා බව නම් සක්‌සුදක්‌ සේ පැහැදිලිය. තමා මියයන මොහොතේ තමාගේ විවාහය විනාශ කළ අය කෙරෙහි වෛරය ක්‍රෝධය ඇති කරගත් නිසා ඔහු කෙරෙහි වෛරයෙන් සියදිවි නසාගත් නිසා මියගිය පසු විරූපී ප්‍රේතියක්‌ වූවාද විය හැකියි.

කෙසේ හෝ ඇය මනාලියක්‌ වීමේ සිහිනය දරාගෙන මඟුල් සාරියකින් හැට්‌ටයකින් සැරසීගෙන සුදෝ සුදු මල් කලඹක්‌ අතින් ගෙන ඇය තවමත් ප්‍රේත ලෝකයේ සරන්නීය. ප්‍රේත ලෝකයේ සරණ මේ ප්‍රේත මනාලිය සහකරුවෙක්‌ සොයන්නීය. ඇය කළු පැහැතිය, උස අඩි 5′ 5″ පමණි, ආගම මිථ්‍යාදෘෂ්ඨිකය, ජාතිය ප්‍රේත ජාතියයි, කුළය සතර අපායයි. ඔබ කැමතිනම් ඇයට සහකරු වීමට ඇය කළා සේම අකුසල කර්ම සිදුකොට ප්‍රේත ලෝකයේදී ඇයව හමුවන්න. ඔබ ඇයට මඟුල් සාරි, මල්කලඹ සෙවිය යුතු නැත. මන්ද ඇය ඒවා හැඳපැළඳගෙනම ක්‍ෂණික විවාහයක්‌ බලාපොරොත්තුවෙන් ප්‍රේත ලෝකයේ සරන්නීය. මනුෂ්‍ය ලෝකයේ සිදු වූවාසේ නොව, විශ්වාසය අගේ කොට සලකමි. අවිද්‍යාවෙන් අන්ධ, කාමයෙන් බරිත මනුෂ්‍ය ලෝකයේ මනුෂ්‍යයකු ඉහත යෝජනාවටද කැමති වුවහොත් භික්‌ෂුව පුදුම වන්නේ නැත. පුදුම වන්නේ මෙයට කිසිවකු කැමති නොවුණහොත්ය.

දැන් ඔබට පැහැදිලිද මනමාලියෝ ඉන්නෙ මනුෂ්‍ය ලෝකයේ විතරක්‌ නොවේය කියලා? සුදු මඟුල් සාරියක්‌ හැට්‌ටයක්‌ ඇඳගෙන සුදු මල් කලඹක්‌ අතැතිව ප්‍රේත ලෝකයේ සරණ මේ මනාලිය මනුෂ්‍ය අපට කියන්නේ හොඳ පාඩමක්‌, දුර්ලභ පාඩමක්‌, ඇඟ කිළිපොලා යන පාඩමක්‌. මනුෂ්‍ය දියණියක්‌ මගුල් ඇඳුම අඳින්නේ ජීවිතයේදී එකම දවසයි. ඒත් ප්‍රේත ලෝකයේදී ඇය කල්ප ගණනක්‌ මඟුල් ඇඳුම ඇඟලාගෙනම ඇයගේ කර්ම විපාකය නිසා සහකරුවෙක්‌ නොමැතිව දුක්‌ විඳිනවා. මනුෂ්‍ය ලෝකයේ මනුෂ්‍ය දුවෙක්‌, පුතෙක්‌ විවාහයක්‌ හරි නොගියොත් විවාහය ප්‍රමාද වුණොත් අවුරුදු හැටක්‌ ජීවත්වෙලා මැරිල යයි. ඒත් මේ ප්‍රේත මනාලියට තව කල්ප ගණනක්‌ මඟුල් ඇඳුම දරාගෙනම මනමාලයෙක්‌ සොයා යන්න සිද්ධ වේවි. එයාගේ කර්ම විපාකය නිසා එයාට කවදාකවත් මනමාලයෙක්‌ ලැබෙන්නෙ නැහැ. මේ හේතුවෙන් ඇය තුළ තව තව වැඩෙන්නේ වෛරය, ක්‍රෝධය, ඊර්ෂ්‍යාව, රාගය, කාමය ආදී දේය. මේවා දරුණු අකුසල් ධර්මයන්මයි. මෙන්න මේ අකුසල් නිසා ඇය තව තව විරූපීභාවයට පත්වෙමින් ගැටෙමින් අවසානයේ නිරයේ ගිනිදලු මතටම වැටෙනවා. බලන්නකො අනුන් කළ දෙයක්‌ නිසා වෛර කරලා , ක්‍රෝධ කරලා, ඊර්ෂ්‍යා කරල අනුන් නිසා ප්‍රේත ලෝකයේ දුක්‌ විඳිනා දියණිය. අනුන් බලාපොරොත්තු නැති කළා කියල අනුන් ඔබේ සිහින බිඳදැම්ම කියල ඔබ ඒ අයට වෛර කරන්න, ක්‍රෝධ කරන්න යන්න එපා. මොකද බලාපොරොත්තු ඔබට අයිති නැති නිසා. ඔබට අයිති නැති බලාපොරොත්තුවක්‌, ඔබේ වසඟයේ නොපවතින බලාපොරොත්තුවක්‌ ඔබේ කරගෙන ඔබ ඇයි දුක්‌ විඳින්නේ. බලාපොරොත්තු තමයි අපව ජීවත් කරවන්නේ. එක බලාපොරොත්තුවක්‌ බිඳ වැටෙනකොට තව බලාපොරොත්තුවක්‌ ඇතිවෙනවා. බලාපොරොත්තු තමයි ජීවිතය. අපි බලාපොරොත්තු පස්‌සේ දුවනවා, ඒවා අපේ කරගෙන. අපිට වැටහෙන්නේ නැහැ බලාපොරොත්තුව මිරිඟුවක්‌ කියලා. බලාපොරොත්තුව කියන මිරිඟුව පස්‌සේ දුවලා අර ප්‍රේත මනාලියට වෙලා තිබෙන අලකලංචිය ඔබ දැක්‌කා නේද?

සති අන්ත පුවත්පත්වල සෑම භාෂාවකින්ම මංගල යෝජනා කී දාහක්‌ පළවෙනවද, සෑම භාෂාවකින්ම. මිනිස්‌සු වන්දනාවේ ගිහිල්ල, රැකියාවට ගිහිල්ල, දුම්රියේ, බස්‌රථයේ මොන තරම් බැඳීම් ඇතිකරගන්නවද. මේ බැඳීම් වල මොනතරම් වංචාසහගත දේවල් සැඟවිලා තිබෙනවාද. ප්‍රෝඩාවන්, මුළා කිරීම්, නොමඟ යෑවීම් තිබෙනවාද. තමාගේ කැමැත්ත උදෙසා, තමාගේ සැප උදෙසා, තමාගේ පැවැත්ම උදෙසා මිනිසා මේ නොමඟ යෑවීම් කරන්නේ හරිම කැමැත්තෙන්.

මේ මගේම සහෝදරියක්‌, මේ මගේම සහෝදරයෙක්‌ කියන හැඟීම සමාජයට නැහැ. මේ හේතුව නිසාම සමාජය වෛරයෙන්, ක්‍රෝධයෙන් පිරිලා. කඳුළින් තෙමී ගිය විවාහ සහතිකය ගිනි අවුළුවාගෙන එම ගින්නෙන්ම තමුන් දැවී යන්නේ, මේ ක්‍රෝධය නිසාමයි. මඟුල් සාරිය බාල්කය මතට දමා, මඟුල් සාරියම ගෙලට තොණ්‌ඩුවක්‌ වී මියයන්නේ මේ වෛරය, ක්‍රෝධය නිසාමයි. ඔබ බුද්ධිමත් වන්න. ඔබේ සතුට උදෙසා තවකෙක්‌ වෛරයෙන් ක්‍රෝධයෙන් විනාශ නොකරන්න. අහිංසකයන්ගේ අහිංසකභාවය ඔබ ඔබේ අවිචාරවත් බවේ ගොදුරක්‌ කර නොගන්න. අහිංසක ඔබද මෙවැනි අවිචාරමත් අයෙකුගෙන් පීඩාවට පත්වුවද, ඔහු නිසා ඔබ වෛර ක්‍රෝධය ඇතිකර නොගන්න. ඔබ එක දුකක්‌ නිසා දුක්‌ ගොඩක උරුමක්‌කාරයෙක්‌, උරුමක්‌කාරියක්‌ නොවන්න. ඔබ තවම ප්‍රමාද නැහැ. ඔබට තවම වෙලාව තිබෙනවා නිවැරැදි වෙන්න. නිවැරැදි තැනට එන්න. එහෙත් අර ප්‍රේත ලෝකයේ ප්‍රේත මනමාලියට නම් දැන් ප්‍රමාදයි. ඇයට දැන් සරණක්‌ නැහැ. අහිංසකාවිය දුකෙන් දුකටම යනවා. ඇයට නිවැරැදි වෙන්න දැන් කිසිම අවස්‌ථාවක්‌ නැහැ. අනේ මේ අහිංසකාවිය මිය යන මොහොතේ සිතට ආපු වෛරය ක්‍රෝධය අනිත්‍යයයි කියලා දැකගත්තා නම්, මේ සිත මගේ නොවේය කියලා දැකගත්තානම්, එවැනි දැනීමක්‌ නොමැති වූ නිසා මැරෙන මොහොතේ සියලු සත්වයෝ සුවපත්වේවා, නිදුක්‌ වේවා, නිරෝගී වේවා කියලා හිතුවානම්… එසේත් නැතිනම් ලොව්තුරා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බුදු ගුණයක්‌ සිහියට නගාගත්තා නම්, බුදු රුව සිහියට නගාගත්තා නම්, එසේත් නැතිනම් කසාවත් චීවරයක්‌ නගාගත් භික්‌ෂුවක්‌ මතකයට නගාගත්තා නම් දෙවියනේ ඔය ප්‍රේත දුකෙන් ඇය ගැලවිලා හිමිවන්නේ සුගතියක්‌මයි. බලන්නකෝ සතියයි සිහියයි ඇයට නොතිබුණ නිසා, ඇය සද්ධර්මය ශ්‍රවණය නොකළ නිසා, බුදු ගුණ නොවැඩූ නිසා, මෛත්‍රිය නොවැඩූ නිසා ඇයව සනසන්නට ආවේ වෛරයයි, ක්‍රෝධයයි, කැමැත්ත පිළිබඳ උපාදානයයි. යහපත අතහැරුණු කල අල්ලාගත්තේ අයහපතමයි.

භික්‍ෂුව මේ සටහන ලියන මොහොතේ වැඩ සිටින්නේ කැලෑබද ආරණ්‍යයක. එම ආරණ්‍යයේ දන් පිරිසට දානය උයන්නට ලොකු ශාලාවක්‌ හදලා තිබෙනවා. අලුත් ශාලාවක්‌. සුදු තීන්ත ගාලා හරි වෙහෙස මහන්සි වෙලා දායකයෝ මෙය හදලා තිබෙන්නේ. සිමෙන්ති කොට්‌ටයක්‌ කැලය මැද්දෙන් කිලෝමීටර දෙකක්‌ පමණ ඔසවාගෙන ඇවිත් මේ අලුතින් හදපු ශාලාවේ සුදු බිත්ති සියල්ලේම දුරකථන අංක ලියලා. එම අංක යටින් පිරිමි ගැහැණු අයගේ නම ලියලා. මේ නම ධන තව නමක්‌ ලියලා, ගෙදර ලිපිනයත් ලියලා, වාහනයේ අංකයත් ලියලා, පිස්‌සන්කොටුවේ කාමරයකවත් මෙහෙම ලියලා නැතිව ඇති. මොනවද අපි මේ දාන උයන ශාලාවේ බිත්ති පුරා දකින්නේ. මනුෂ්‍යයාගේ කාමයේ ආශ්වාදය විඳින ස්‌වභාවය, මෙය විකෘතියක්‌. නිශ්චල නොවූ, තැන්පත් නොවූ, විසිරුණු සිතක කැඩපතක්‌. පිංවත් දරුවනේ ඔබලා තරුණ කාලයේදීම මේ මඟ එළිපෙහෙලි කරගන්නේ යහපතට නම් නොවේ, අයහපතටමයි. අඟුරු කැබලි වලින් සුදු බිත්තියේ ඔබ මේ තබන සටහන්, මේ ප්‍රවේශය අනාගතයේදී ඔබව බලාපොරොත්තු කඩවීම නිසා වෛරයෙන් ක්‍රෝධයෙන් පිරී ගිය සිතකින් ප්‍රේත ලෝකයට වැටුන ප්‍රේත මනාලියට අත්වූ දුක්‌ත ඉරණමටම පත්කරවනු ඇත. එහෙයින් ඔබ ප්‍රවේශම්වෙන්න. කාමය අනතුරු සහිතයි. කාම බලාපොරොත්තු බිඳ වැටෙන මොහොතේ ඒ හිස්‌තැන පුරවන්නේ වෛරය සහ ක්‍රෝධය විසින්මය. ඒවා කාමයේ ආදීනවයන්ය. කාමය උදෙසා ඔබේ බලාපොරොත්තු ඔබ අල්ලාගතත්ද, බිඳවැටුණද එහි ප්‍රතිඵලය ක්‍රෝධයයි. වෛරයයි. එහෙයින් ඔබ කළ යුත්තේ අවබෝධයෙන් අතහැරීමයි. ක්‍රමයෙන් ඒ අතහැරීම පුහුණුවීමයි. ජීවිතයට හුරුකරවීමයි. සතර අපායට නොවැටෙනවාය කියන විශ්වාසය ජීවිතයට පුරුදු කිරීමයි. වෛරයේ ක්‍රෝධයේ සිතුවිල්ල වෙනුවට මෛත්‍රී සිතිවිලි නිතර මෙනෙහි කිරීමයි. තම ප්‍රතිවාදියාගේ රුව වෙනුවට, තමා දුකට පත් කළ පුද්ගලයාගේ රුව වෙනුවට, ඔබ ලොව්තුරා බුදු සමිඳුන්ගේ රුව ගුණ සිහිකිරීමයි. ධර්ම රත්නයේ, සංඝරත්නයේ අනන්ත වූ ගුණ සිහිකිරීමයි. මෙනෙහි කිරීමයි. සතර අපායේ දුක වෙනුවට, සුගතියකට උපතක්‌ ලබාගැනීමට ඔබට ඔබ අනුකම්පා සහගත වීමයි. ඔබ මිස වෙන කවුරුන් ඔබට අනුකම්පා කරන්නද?

10401970_737324489639722_1225571904458730993_nඅප ඉපදිලා තියෙන්නේ මේ ලෝකයේ පිරිහෙන යුගයක යි. මනුස්සයාගේ නුවණ බුද්ධිය පිරිහිලා යන යුගයක තමා අප ඉපදිලා තියෙන්නේ. අද යුගයට සාපේක්ෂව අපට විශාල පිනක් තියෙනවා. ඒකත් අප පිළිගන්නට ඕන. මිනිස්සු කාමයන්ට ම ගොදුරුවෙලා කාමයන්ම වර්ණනා කර කර කාමයන්ටම පොළඹවන, කාමයන් මත්තේම නැසෙන අද වගේ යුගයක අපට යාන්තමට හරි ඒ කාමයන්ගෙන් වෙන්වීමට පුළුවන් කැමැත්තක් ඉපදිලා තියෙනවා. ඒ විදියට කැමැත්තක් ඉපදුනේ පෙර කළ පිනක විපාකයක් වශයෙන්. ධර්මය අහන්නට අපට කල්‍යාණ මිත්‍ර සම්පත ලැබිල තිබෙනවා. ඒකත් පිනක විපාකයක් වශයෙන්. ඒක අද යුගයට සාපේක්ෂව අතිශයින් විශාල පිනක්.

මේ සසරේ සැරිසරන සත්ත්වයාට ඇති එකම පිහිට පිළිසරණ තථාගත ධර්මය යි. යමෙක් ඒ ධර්මය කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාවක් ඇතිකර ගනීද, ගරු කරයිද, පිහිට පිළිසරණ ඇතිකර ගනීද ඔහුගේ ජීවිතයට ලැබෙන්නේ සතුට හා සැනසීම යි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට කියා දී තිබෙන ආකාරයට ජීවිතයේ මූලික අර්ථය සංවරවීම යි. ඒ අර්ථය අප ඉස්මතු කර ගන්නට ඕන. ඉන්පසු අර්ථයට පැමිණ වාසය කරන්නට කැමැති වෙන්නට ඕන. ඒ නිසා බඹසර ජීවිතේ කිළිටි වන්නා වූ බඹසර ජීවිතයට නුසුදුසු වන්නා වූ යම් චර්යාවන්, යම් හැසිරීම් අප තුළ තිබෙනවානම් ඒවා බැහැර කර ගැනීමට අප වහ වහා කටයුතු කළ යුතුයි. බඹසරට නුසුදුසු දේවල් බඹසරට අදාල නැති දේ මොනවා ද කියා අප ඉගෙන ගත යුත්තේ ධර්මය තුළින්ම යි. අප ඒවා ඉගෙන ගෙන බඹසර කිළිටි කරන්නා වූ බඹසර ජීවිතයේ අර්ථය පෙන්වා නො දෙන්නා වූ දේවල් ආරම්භයේදී ම බැහැර කරන්නට ප්‍රමාද වුණොත් බඹසර ජීවිතය තුළින් අත්කර ගන්නට තිබෙන අර්ථය කවදාවත් අත්කර ගන්නට බැරි වෙනවා.

ඛුද්දක නිකාය පළමු පොත් වහන්සේට අයත් දේශනාවක් තිබෙනවා ‘පඨම ජනකුහන’ සූත්‍රය කියා. ඒ කියන්නේ ‘ජනයා රැවටීම’ ගැන වදාළ පළමු දෙසුම. මේ දේශනාවේ තිබෙන්නේ වුත්තං හේතං භගතා වුත්තමරහතා’ ති මේ සුතං. නයිදං භික්ඛවේ බ්‍රහ්මචාරියං වුස්සති ජනකුහනත්‍ථං ජනලපනත්‍ථං ලාභසත්කාර සිලෝකානිසංසත්‍ථං ඉති මං ජනෝ ජානාතු’ ති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමා මේ කාරණය වදාළේ. අරහත් මුනිඳාණන්මයි මේ කරුණ වදාළේ’ මේ විදිහටයි මා හට අසන්නට ලැබුණේ. පින්වත් මහණෙනි, නිවන පිණිස හේතුවන මේ උතුම් පැවිදි ජීවිතය (බ්‍රහ්මචරියාව) තිබෙන්නේ ජනතාව මා ගැන මේ ආකාරයට දැන ගනිත්වා!’ යි කියා ජනතාව මුලා කිරීමට නොවේ.

ඒ කියන්නේ මිනිස්සු මා ගැන මේ ආකාරයට දැන ගනිත්වා මිනිසුන් රවටන්නට නොවේ. ජනතාව ලවා ගුණ කියවා ගන්නටත් නොවේ. මිනිස්සු ලබා අපේ ගුණ කියවාගන්ටත් නොවේ. ඊළඟට අප සිතනවා මිනිස්සු අපේ ගුණ කිව යුතුයි කියා. අපේ හිත එතැන්ට වැටෙනවා. ඒ නිසා බඹසර ජීවිතයේ සැබෑ අර්ථය අප තේරුම් ගන්නට ඕන. පිළිගන්නට ඕන. ඒ සැබෑ අර්ථයම ඇතිකර ගැනීම පිණිස වෑයම් කරන්නට ඕන. කැමැති වෙන්නට ඕන. සැබෑ අර්ථය තේරුම් නො ගත්තොත් අනර්ථය ඇති කරගන්නට අප වෑයම් කරනවා. කැමැති වෙනවා. බඹසර අහිමිවෙලා යන්නේ අප දන්නේම නැතිව. බඹසර වගේ එකක් තමා අප පුරුදු කරන්නේ. එවිට ලෝකයත් රැවටිලා අපත් රැවටිලා වැනසිලා ඉවරයි. ඒ නිසා අප ආරම්භයේ දී ම බඹසර ජීවිතේ අර්ථය කුමක්ද කියන කාරණාව හොඳීන් දැන ගන්නට ඕන. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළා පින්වත් මහණෙනි, නිවන් පිණිස හේතුවන මේ උතුම් පැවිදි ජීවිතය තියෙන්නේ ‘ජනතාව මාව මේ විදිහට දැන ගනිත්වා’! කියා ජනයා රැවටීමට නොවේ. ගුණ කියවා ගන්නටත් නොවේ. ලාභ සත්කාර කිර්ති ප්‍රශංසා ආදිය ලබා ගන්නටත් නොවේ. පින්වත් මහණෙනි, බ්‍රහ්මචාරී වූ මේ පිරිසුදු පැවිදි ජීවිතය තිබෙන්නේ සංවරවීම පිණිස යි. සියලු කෙලෙසුන් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිසයි කියා.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පහළ වෙලා මුල් අවදියේ ශාසනයට ඇතුළත් වූ අය මේ දේවල් බහුල වශයෙන් කියා දෙන්නට අවශ්‍ය වුණේ නැහැ. ඒ අය එතරම් ප්‍රඥාවන්ත යි. ආර්ය සත්‍යය කියූ පමණින් ඒ අය අවබෝධ කර ගන්නා නමුත් කලක් ගතවෙන්ට ගතවෙන්නට ආර්ය සත්‍ය කියූ පමණින් අවබෝධ කිරීමේ හැකියාව, කුසලතාවය මිනිසුන්ට නැතිවෙලා ගියා. මිනිසුන්ගේ පිරිහෙන යුගය ආරම්භ වුණේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි කාලයේදීම යි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලෝකයට පහළවෙලා අවුරුදු විස්සක් ගත වූ පසු ඒ පිරිහීමේ ලක්ෂණ පහළ වුණා. නමුත් උන්වහන්සේ ඒ ධර්මය ඒ අයුරින්ම ප්‍රකාශ කළා. ඒක පුරුදු කර ගැනීමේ දක්ෂයෝ අඩුවෙන්නට පටන් ගත්තා. ඒකට හේතුවක් වශයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට කියා දුන්නේ මිනිසුන්ගේ ප්‍රඥාව දුර්වලවෙලා යන කලක මෙසේ වන බවයි.

එසේනම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන්පාලා මේ සා දීර්ඝ කාලයක් ගත වූ අද වගේ කලක අප, අප ගැනම ඉහළින් ‘මටයි තේරෙන්නේ, මට පුළුවන්, මම දන්නවා’ ආදි වශයෙන් ඉහළින් කල්පනා කළොත් අප කොතරම් මුලාවක ද ඉන්නේ කියා කල්පනා කළ යුතුයි. මේ කරුණු තේරුම් නො ගත්තොත් අපට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයටවත් යන්නට පුළුවන්කමක් නැහැ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඈතින්වත් දැක ගන්නට බැරිව යනවා. එ නිසයි අප තමා ගැන තමාම නිවැරැදි තක්සේරුවකට එන්න ඕන. එසේ කරන්නේ කොහොම ද? අප ඉපදිලා තියෙන්නේ මේ ලෝකයේ පිරිහෙන යුගයක යි.

මනුස්සයාගේ නුවණ බුද්ධිය පිරිහිලා යන යුගයක තමා අප ඉපදිලා තියෙන්නේ. අද යුගයට සාපේක්ෂව අපට විශාල පිනක් තියෙනවා. ඒකත් අප පිළිගන්නට ඕන. මිනිස්සු කාමයන්ට ම ගොදුරුවෙලා කාමයන්ම වර්ණනා කර කර කාමයන්ටම පොළඹවන, කාමයන් මත්තේම නැසෙන අද වගේ යුගයක අපට යාන්තමට හරි ඒ කාමයන්ගෙන් වෙන්වීමට පුළුවන් හෝ කැමැත්තක් ඉපදිලා තියෙනවා. ඒ විදියට කැමැත්තක් ඉපදුනේ පෙර කළ පිනක විපාකයක් වශයෙන්. ධර්මය අහන්නට අපට කල්‍යාණ මිත්‍ර සම්පත ලැබිල තිබෙනවා. ඒකත් පිනක විපාකයක් වශයෙන්. ඒක අද යුගයට සාපේක්ෂව අතිශයින් විශාල පිනක්. හැබැයි මේ ලෝක ඉතිහාසයත් එක්ක බැලුවොත් තිබෙන්නේ පොඩි පිනක්. එනිසා තව තවත් පින් රැස්්කළ යුතුයි බහුල වශයෙන්.

ඊළඟ දේ තමා මේ ප්‍රඥාව පිරිහෙන යුගයක ඉන්න අය විදිහට ‘මට තේරෙනවා’ මට පුළුවන් කියන මේ හීන අදහස්වලට කිසි දවසක අප පිළිගන්නට හොඳ නැහැ. මේ විදිහට අප, අප ගැනම තේරුම් ගන්නට ඕන. එසේ තමා ගැන නිවැරැදි තක්සේරුවකට එනතෙක් අපට ධර්මය තුළින් පුංචි හෝ පිළිසරණක් ඇතිකර ගන්නට බැරිව යනවා. අපට ප්‍රඥාව දියුණු කර ගන්නට බැරිව යනවා. යම් කෙනෙක් ‘මම දන්නේ නැහැ’ කියා තමන් ගැන තේරුම් ගත්තොත් ඒකම තමා ඔහුගේ ප්‍රඥාව. ‘මම දන්නවා’ කියා කල්පනා කළොත් ඒක තමා අනුවණකම. මේ ලෝකයත් එක්ක ගත්තොත් අප මොනවා දන්නව ද? අප දන්න මොකුත් නැහැ කියන අදහසින් මත් වූ පුද්ගලයාට ‘මම ගැන මිනිස්සු මේ ආකාරයට දැන ගත්තොත් හොඳයි කියන සිතුවිලි එනවා. මාව පිළිගන්නවානම් මගේ ගුණ කියනවානම් හොඳයි කියන සිතුවිල්ලට එනවා. නමුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළේ මේ බඹසර තිබෙන්නේ ජනතාව ලවා ගුණ කියවා ගන්නට නොවේ කියලා.

එනිසා අප බඹසර ජීවිතයේ අර්ථ නිවැරැදිව හඳුනාගෙන ඒ අර්ථය කරා යෑමට බාධා කරන අපේ සිත තුළම උපදින ලාමක අදහස් බැහැර කර ගැනීමට අප්‍රමාදීව කටයුතු කළ යුතු වෙනවා.

“අපිත් මිනිස්සු වගේ තමයි, අපටත් කෑම, බීම, ඉඳුම් හිටුම් ඕනෑ. මිනිස්සුන්ටත් මොන රාජකාරියේ යෙදුණත් කෑම බීම නැතුව බැහැනෙ, ඔය ගැන බුදු හාමුදුරුවොත් කියලා තියෙනවා” යි බලවත් ප්‍රේතයෙක් මිනිසෙකුට ආවිෂ්ටව කීවේය.

“මොනවා ප්‍රේතයෝ බුදු හාමුදුරුවෝ ගැනත් දන්නවා නේද? කොතැන ද උන් වහන්සේ එහෙම දේශනා කර තියෙන්නෙ? යි ආධ්‍යාත්මීය උපදේශකවරයා ප්‍රේතයාගෙන් ඇසීය.

“ඇයි මහත්තයා ඒක නාම කිං? සබ්බේ සත්තා අහාරට්ඨිතිකා කියලා දේශනා කර තියෙන්නේ. සියලු සත්ත්වයන්ට ම ආහාර අවශ්‍යයි. ඒකයි පළමුවැනි වුවමනාව කියලා.”

“බණ දහම් දැන ගෙනත් මොකද මේ දුගතියක ඉපැදුණේ?”

“බණ දහම් ඇහුවට, පාඩම් කළාට ඒ දැනුම විතරක් මදි මහත්තයා. පිළිපදින්නත් ඕනෑනෙ. මම ජීවත්වුණේ තරහෙන් වෛරයෙන්, කේන්තියෙන්, මරණාසන්නයේදීත් ඒ සිතුවිලිමයි ක්‍රියාත්මක වුණේ. ඉතින් මේ වගේ දුගතිගාමී ආත්ම භාවයක ඉපදෙන්න සිද්ධ වුණා. කර්මයට අනුව විපාකය ලැබුණා. දැන් දුක් විඳිනවා” යි ප්‍රේතයා කීවේය.

“දැන් ඔබේ ආහාරය මොනව ද?”

“මිනිස් සිත තරහෙන්, වෛරයෙන්, නිතර කේන්ති ගිහින් ක්‍රියාත්මක වෙන කොට ඒක ලේ ධාතුවටත් බලපානවා. ලේ ධාතුව කළු වෙනවා. රත් වෙනවා. කේන්ති ගියහම ශරීරයේ ලේත් කෝප වෙනවා. ඒ ලේ ධාතුවෙන් ඉතා සියුම් රශ්මියක්, කිරණක් නිකුත් වෙනවා. ඒ නිකුත් වෙන රශ්මිය මම වගේ අයට ප්‍රියයි, සුවඳයි, රසයි, ඒ සුවඳ උරා ගන්නවා. ඒ ද්වේෂයේ සුවඳින්, රසයෙන්, අපේ සියුම් ශරීර පෝෂණය වෙනවා. මිනිස්සු රණ්ඩු වෙනවාට මම වගේ භූතාත්ම හරිම කැමතියි. අපිට රණ්ඩු කරවන්නත් පුළුවන්. ඇයි? අපට අවශ්‍ය ආහාර ලබා ගන්න ඕනෑනෙ. ඔය මිනිස්සු කතාවටත් කියන්නේ මට ඒ වේලාවෙ යකා වැහුණයි කියලා. ඔන්න ඕකට තමයි.”

කැලණියට නුදුරු ගමක පදිංචි සුමනදාස හැට දෙහැවිරිදි විශ්‍රාමික ගුරුවරයෙකි, ඔහුගේ බිරිය ද විශ්‍රාමික ගුරුවරියකි. මොවුන්ට දියණියන් තිදෙනෙකු හා පුතුන් දෙදෙනෙකු සිටිති.

මේ පවුලේ අය නිතර ම ගහබැණ ගනිති. රණ්ඩු කරති. ළමයි පස් දෙනා ද සම්මුඛ පරීක්ෂණයකට ගියත් එතැන අය සමඟ ගැටී අමනාප වීම නිසා රැකියාවක් පවා සොයා ගත නොහැකිව සිටිති. මවුපිය දෙදෙනා ද එසේ ම ය. බඩුවක් මිල දී ගන්නට කඩේකට ගියත් එතැන අය සමඟ ගැටෙති. බහින් බස් වෙති. අහල පහල අය සමඟ ද අමනාපය. මොවුන් ගේ හැටි දන්නා නිසා අසල්වාසීහු ද ඇයි හොඳයියක් නැත. ගෙදර අය එකෙකුට එකෙක් සමඟියක් නැති නිසා කතා බහක් නැති පාළු ගෙයක ස්වභාවයක් ගෙන ඇත. කතා කළොත් ඒ වචන දිග්ගැහී රණ්ඩුවකි.

කෙසේ නමුත් මොවුන් ගේ තත්ත්වය දන්නා බුද්ධිමත් සමීප නෑයෙකුගේ මෙහෙයවීමෙන් මේ පවුලේ හත් දෙනා ඇතුළුකෝට්ටේ ගුප්ත ගවේෂණ මධ්‍යස්ථානය වෙත කැඳවගෙන පැමිණියහ. ආධ්‍යාත්මික උපදේශකවරයා විස්තරය අසා ශක්ති කිරණ එල්ල කරන විට සුමනදාස ප්‍රලය වී “මම මුන්ව මරාගෙන මැරෙනවා” යි කෑගසාගෙන සිහිසුන්ව වැටුණේය.

ගමේ පන්සලේ දී බෝධි පූජා විසි එකක් පවත්වා නැවත පැමිණෙන ලෙස ගවේෂකවරයා ඔවුන්ට උපදෙස් දුන්නේය. ඒ අනුව ඔවුන් බෝධි පූජාව සඳහා මල් තැබුවේ ද සූදානම් වුණේ ද බහින් බස් වෙමිනි. එහෙත් මේ පවුලේ අය නිතර අමනාපයෙන්, තරහෙන්, රණ්ඩු කරමින්, ජීවත්වීමේ අප්‍රසන්නතාව වටහා ගෙන සිටි නිසා බෝධි පූජාවලට ගියහ.

බෝධි පූජා අවසන් කොට ඔවුහු නැවත පැමිණියහ. ඒත් පවුලේ අය අතර අසමගිය ගහබැණ ගැනීම අඩුවක් නොවූ බව අනාවරණය වීය. එදින ද සුමනදාස ප්‍රලය වී අරූව මරණව, මූව මරණව, අරකිව මරණවා, මේකිව මරණවා යි දත් සපමින් තරහකින් ඔවුනොවුන්ට බැණ වදින්නට විය.

ඔවුන්ට තවත් දින හතක් බෝධි පූජා පවත්වන ලෙස ගවේෂකවරයා නියම කළේය. ඊට අමතරව පවුලේ අය ගෙදර දොරවල් වසා දමා වෙන වෙනම ඥාතීන්ගේ ගෙවල්වල නතර වී මේ බෝධි පූජා පවත්වන ලෙස ද උපදෙස් දුන්නේය.

ඒ උපදෙසට අනුව ඔවුන් ඥාතිවරුන්ගේ ගෙවල් කීපයක නතර වී ඒ ඒ ගම්වල පන්සල්වලට ගොස් එම සතියේ බෝධි පූජා පැවැත්වූහ. එසේම වෙන් වෙන්ව නේවාසිකව ඉඳිමින් වෙන් වෙන්ව බෝධි පූජා පවත්වා සතියකට පසු නැවත ගුප්ත ගවේෂණ මධ්‍යස්ථානය කරා පිරිස පැමිණියහ. මේ කාලය තුළ එවැනි රණ්ඩු සරුවල් ගහබැණ ගැනීම් සිදු නොවූ බව ද සතුටින් ප්‍රකාශ කළහ.

එදින ද ගවේෂකවරයා ශක්ති කිරණ එල්ල කරන විට සුමනදාස ප්‍රලය විය. වෙනදා මෙන් නපුරු ගති පෙනෙන්ට නොවීය. ගවේෂකවරයා ප්‍රශ්න කිරීම් ආරම්භ කළේය.

“කවුද මේ ශරීරයට ඇතුළු වෙලා ඉන්නෙ?”

“මාව බන්ධනය කරලා තියෙන්නෙ”

“ඔය මම අහපු ප්‍රශ්නයට උත්තරය නෙමෙයිනේ. මම ඇහුවෙ ඔය කවුද කියලා.”

“කියන්නෙ නෑ. ඒක කියන්න තහනම් කරලයි එව්වේ.”

“කවුද එව්වෙ?”

“ඒකත් කියන්න බැහැ”

“මොකටද එව්වේ?”

“මේ පවුලෙ අයව මරන්න.”

“ඇයි ඉතින් මෙච්චර කල් එක් කෙනෙක්වත් මරාගන්න බැරි වුණේ?”

“මෙතැන මට හොඳට කෑම තියෙනවා. මැරුවොත් ඒ කෑම මට නැතිව යනවා. ඒ නිසා මැරුවෙ නෑ.”

“මොනවද ඔය තරම් කැමති ආහාරය”

“මුන් ළඟ පුදුම සුවඳක් තියෙනවා. මේ අයගෙ ශරීරවලින් වහනය වන සුවඳට මම හරිම කැමැතියි. මම ඒ සුවඳ ආහාරයට ගන්නවා.”

“මොකක්ද ඔය විශේෂ සුවඳ?”

“ද්වේෂයේ සුවඳ. ද්වේෂයේ සුවඳ. මේ අයට කේන්ති ගියාම මේ ශරීරවල ලේ රත්වෙලා නිකුත් වෙන සුවඳ මම උරා ගන්නවා. මාව එව්වේ මේ අයව මරන්න. කෝප කළාම බැණ ගන්නවා. ගහ ගන්නවා. මරා ගන්න තරමට ඒ රණ්ඩු දුරදිග යන්න මම ඉඩ තියන්නේ නෑ. මට ආහාර ඕනෑ වුණාම කේන්ති ගන්වා රණ්ඩු කරවනවා. ඉතින් දූලා දූලා රණ්ඩු ‍කරනවා. පුතාලා පුතාලා රණ්ඩු කරනවා. දූලා පුතාලා රණ්ඩු කරනවා. මහ ජෝඩුව රණ්ඩු කරනවා. දරුවොයි මහ දෙන්නයි රණ්ඩු කරනවා. ඒ වෙලාවට මේ ශරීරවල ලේ රත් වෙලා පිටවෙන සුවඳ මම ආහාරයට ගත්තා.”

“ඉතින් මේ පහුගිය සුමානෙ එහෙම වුණේ නෑ නේද?”

“ඔව් මහත්තයා. මහත්තයා කිරණ අල්ලන කොට මම දුර්වල වුණා. ඒ වගේ ම මේ අය බෝධි පූජාවලට ගියාම මමත් ගියා. ඒ වෙලාවට මගෙත් වෙනසක් ඇතිවුණා.”

“ඒ කොහොම ද?”

“බෝධි පූජා කරන කොට, ගාථා කියන කොට තුන් සූත්‍රය කියන කොට, මෛත්‍රී භාවනාවේ යෙදෙන කොට, අර ලේ සුවඳ දැනුණේ නෑ. ඒ වගේ ම පිට ගෙවල්වලට යන්න මට අවසර නැති නිසා ඒවාට ගිහින් මේ අය කේන්ති යවන්න බැරිවුණ නිසා මට ආහාර අඩුකමකුත් ඇතිවුණා. අනිත් කාරණාව මහත්තයා, අර බෝ මළුවෙ ඉඳගෙන මේ අය බුදුගුණ කියන කොට මම කරන්නෙ පව්කාර වැඩක් නේද කියලත් මට හිතුණා. ඕක තමයි මගේ ඇතිවුණ වෙනස.”

“ඔව්! ඔව්! ඔබ කරන්නේ මහා පව්කාර වැඩක්. පෙර අකුසල් නිසා දුගතියක ඉපදිලා, ඒ මදිවට දැනුත් පව් කරනවා. පවුලකට ම දුක් දෙනවා. කට්ටඩියකුට අහුවෙලා බන්ධනයකට බැඳිලා අනුන්ට දුක් දෙනවා. මොන තරම් හිරිහැරයක් ද බන්ධනයක අහුවෙලා ඉන්න එක. තමන්ගෙ නිදහසත් නැති කරගෙන. සුගතිගාමී වෙන්න හිතන්න, දුගතියෙන් මිදෙන්න හිතන්නැ” යි භූතාත්මයට උපදෙස් දුන්නේය.

සුමනදාසටත් පවුලේ අයටත් වෙනම උපදෙස් දුන්නේය. පාන්දර හතරට අවදි වී නිවසේ හත් දෙනාම බුද්ධ වන්දනාව කැර තුන් සූත්‍රය සජ්ඣායනා කරන ලෙසත් මෛත්‍රිය වඩන හැටිත් විස්තර කළේය. යළිත් රාත්‍රියට ද එසේම කරන ලෙසත් කීවේය.

මම නිදුක් වෙම්වා, නීරෝගී වෙම්වා, සුවපත් වෙම්වා යි තමන්ට මෛත්‍රී වඩා මා මෙන් ම සියලු සත්ත්වයෝ ද සැප කැමැත්තෝ බව සිතා සියලු සත්ත්වයෝ නිදුක් වෙත්වා, නීරෝගී වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා යි දිගින් දිගට අනන්තය දක්වා වෙසෙන සියලු සත්ත්වයනට මෛත්‍රිය පතුරුවා පවුලේ එක් එක් අය වෙන වෙන ම ගෙන ඔවුන් කෙරෙහි ද එසේ ම මෛත්‍රී කරන්නට උපදෙස් දුන්නේ ය.

මේ වන විට අමනුෂ්‍යයා ඉවත්ව යන්නට කැමැති වී සිටි බැවින් ආධ්‍යාත්ම ශක්තියෙන් බන්ධනය පුපුරුවා හැර භූතයා නිදහස් කැර දැම්මේය. පවුලේ සියලු දෙනාටත් නිවසටත් ආධ්‍යාත්මීය ආරක්ෂා දැම්මේ ය.

බුදුන් වහන්සේගේ සිරිපා සටහනක් යාපනයේ මුහුදේ සැඟවී ඇතැයි යන ඓතිහාසික පුවතේ සැබෑව සොයා “සිළුමිණ” ගවේෂණ කණ්ඩායමක් යාපනේ තිරුවඩිනිලෙයි මුහුදේ කිමිදී කරන අනාවරණයයි මේ.

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද සටහනක් මෙරට පිහිටි ස්ථානය බවට පිළිගන්නේ සමනල කඳු මුදුන ය. මෙරට තිබෙන තවත් සිරිපා සටහනක් ගැන කියවුණ ද එය නිශ්චිත වශයෙන් තිබෙන ස්ථානයක් ගැන සඳහනක් නොමැත. මෙම ලිපියෙන් හෙළිදරව් කරන්නේ සිංහල වංශ කතා ආදියෙහි සඳහන් නොවන එහෙත් උතුරේ දෙමළ ඉතිහාස මූලාශ්‍රවල සඳහන් බුදුන් වහන්සේගේ සිරිපතුලක් පිළිබඳව ය.

එම දෙමළ මූලාශ්‍රවලට අනුව මෙම සිරිපතුල් සටහන තිබෙන්නේ උතුරු මුහුදේ පත්ලේ ය. මුලින් ම දෙමළ ඉතිහාස මූලාශ්‍රවලට අනුව සිරිපතුල ඇතැයි සැලකෙන ස්ථානය නිශ්චිතව හඳුනාගත් අපි සිරිපතුල් සටහන සොයා මහ සයුරේ කිමිදුනෙමු. මේ ‘තිරුවඩි නිලෙයි’ හෙවත් උත්තර සමුද්‍ර ශ්‍රී පාදස්ථානය සොයා කළ ගවේෂණය පිළිබඳ කතාවයි.

ඉකුත් දශකය තුළදී මම අවස්ථා ගණනාවකදී මිතුරන්, කාර්යාලයීය සගයන් හා විවිධ ක්ෂේත්‍රවල කිහිප දෙනකු සමඟ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සැබෑ ශ්‍රී පාද සටහනක් යාපනය මුහුදේ සැඟවී තිබෙන බව කියා ඇත්තෙමි. ඒ හැම අවස්ථාවකම ඒ සියලු දෙනා එක්වරම විශ්මය පළ කළහ.

එය පිළිගන්නට මැලි වූහ. එහෙත් මට එය අසන්නට ලැබුණු ආකාරය පැහැදිලි කළ විට ඔවුහු සැක දුරු කරගත්හ. ඒ ගැන තවදුරටත් සොයා බලන්නැයි මා උනන්දු කළහ. එබැවින් යාපනය මුහුදේ ඇතැයි සඳහන් බුදුන්වහන්සේගේ සැබෑ සිරිපා සටහන පිළිබඳ මේ ලිපිය ද ඒ අයුරින් ම ඉදිරිපත් කිරීම වඩා සාර්ථක බව මම අපේක්ෂා කරමි. මේ ගැන මගේ අත්දැකීම් ආරම්භවන්නේ මීට දශකයකට පෙර සිට ය.

සමනල කන්ද

වර්ෂ 2004 දෙසැම්බර් මාසයේදී පැනෝස් සවුත් ඒෂියා (Panos South Asia) නම් ආයතනයේ මාධ්‍යවේදී හුවමාරු වැඩසටහනක් යටතේ මම යාපනයේ මාධ්‍ය කලාව පිළිබඳ හැදෑරීමට මාසයක කාලයක් යාපනයේ ගත කෙළෙමි. මෙම වැඩසටහනට මා සමඟ දකුණේ තවත් මාධ්‍යවේදීන් කිහිප දෙනකු එක්ව සිටි අතර අපට දෙමළ භාෂාව ඉගැන්වීමේ වැඩසටහනක් ව්‍යාපෘතිය තුළට අයත් විය.

අපට දෙමළ ඉගැන්වූයේ වයෝවෘද්ධ දෙමළ භාෂා පඬිවරයෙකි. ඔහුත් සමඟ කතා බහ කරන අතරතුරක මම සමනල කන්දේ ශ්‍රී පාදස්ථානය හින්දුන් සිවනොලි පාදම් නමින් විශ්වාස කරන්නේ කුමක් නිසා දැයි විමසුවෙමි.

ඊට හේතු පැහැදිලි කළ ඔහු අවසානයේ ප්‍රකාශ කළේ තමන් හින්දු භක්තිකයෙකු වුවද සමනල කන්දේ ඇත්තේ සිවගේ පාදය නොව බුදුන්වහන්සේගේ පා සටහන බව විශ්වාස කරන බව ය. අනතුරුව ඔහු මා ඊට පෙර අසා නොතිබූ දෙයක් ද කීවේ ය.

“බුදු හාමුදුරුවෝ පා සටහන තැබුවේ සමනල කන්දේ විතරක් නෙමෙයි. යාපනයේත් තැබුවා. දැන් ඒ පා සටහන තියෙන්නෙ මුහුදෙ. අවුරුදු හතළිහකට පනහකට කලින් මමත් දැකල තියෙනවා. ඒක තියෙන්නෙ සංඝමිත්තා ගොඩ බැහැපු තැනට කිට්ටුව.”

දියමයිලගස්වැව අරියකිත්ති හිමියෝ ගවේශන කටයුතු නිරීක්ෂනය කරමින්

ඔහු කියූ දෙය මට අතිශය කුතුහලය දනවන්නක් විය. පසුව ඔහුගෙන් ඒ ගැන වැඩි තොරතුරු විමසීමට මා අදහස් කරගෙන සිටිය ද, දකුණෙන් ගිය මාධ්‍යවේදීන්ගේ උනන්දුව මදිකම නිසා. දින කිහිපයකින් දෙමළ පාඨමාලාව අතරමග නැවතුනි. එබැවින් එම දෙමළ ගුරුවරයා නැවත මුණ ගැසුණේ නැත.

එම කාලයේදීම (එවකට ශ්‍රී ලංකා රජය හා කොටි සංවිධානය අතර අවබෝධතා ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක වූ සමයයි) කොටි සංවිධානයේ ඉතිහාසඥයා ලෙස සැලකුණු හා එම සංවිධානයේ අධ්‍යාපන අංශ නායකයා වූ බේබි සුබ්‍රමනියම් හෙවත් ඉලංකුමරන් හමුවීමට අවස්ථාවක් ලැබ‍ුණේ ය.

මේ අවස්ථාවට වවුනියාවේ මාධ්‍යවේදී සනත් ප්‍රියන්ත ද එක්ව සිටියේ ය. මේ හමුවේදී අපි ඉලංකුමරන් හෙවත් බේබි සුබ්‍රමනියම්ගෙන් උතුරු නැ‍ෙඟනහිර දෙමළ ජනතාවට හිමි බවට තිබෙන ඓතිහාසික සාධක පිළිබඳව විමසුවෙමු. ඔහු එයට පිළිතුරු දුන්නේ ‘මණිමේකලෛ’ නම් පැරැණි දෙමළ කෘතියක් ඇසුරු කොටගෙන ය.‍

කෙසෙ‍් නමුත් මණිමේකලෛ කෘතියෙන් ඔහු උපුටා දැක්වූ කොටස්වලින් කියවුණේ යාපනයේ ඈත අතීතයේ සිටි බෞද්ධයන් ගැන ය. බේබි සුබ්‍රමනියම්ගෙන් ඒ ගැන විමසූවිට ඔහු කීවේ අතීතයේ යාපනයේ දෙමළ ජනයා බෞද්ධයන් වූ බව ය.

 

මේ සාකච්ඡාවෙන් පසු කොළඹට ආපසු පැමිණි විගස මම ‘මණිමේකලෛ’ කෘතිය පිළිබඳව සොයා බැලුවෙමි. එවිට දැනගන්නට ලැබුණේ ‍එම කෘතියේ සිංහල පරිවර්තන දෙකක් ඇති බව ය. ඒ හිස්සැල්ලේ ධම්මරතන හිමියන් ගේ හා ඇම්.එච්. පීටර් සිල්වා හෙවත් මුල්ලපිටිය රාලහාමිගෙන් ය.

මට සොයා ගත හැකි ව‍ූයේ ඇම්.එච්. පීටර් සිල්වා ‘මණිමේකලාව’ නමින් පරිවර්තනය කරන ලද මණිමේකලෛ කෘතියයි. මේ කෘතියේ කතා නායිකාව බුදු සමයෙහි පැහැදුණු දකුණු ඉන්දියානු කුමරියක වන මණිමේකලා ය. ඇය පත්තිනි දේවියගේ සැමියා වන කෝවිලන් ‘මාදවී’ නම් නලඟන සමඟ පැවැත්වූ අනියම් සබඳතාව නිසා ජනිත වූ දියණියයි.

සිය දෙමවුපියන්ගේ නොමනා දිවිය ගැන කලකිරෙන ඇය එකල දඹදිව පැවැති විවිධ ආගම් වාද ඉගෙන ඒවා නිසරු බැව් වටහාගෙන අවසානයේ කාවේරියෙහි විසූ දම්පල් නම්

මුහුදෙන් හමු වු බව කියන දේව ප්‍රතිමාව

හිමිනමකගෙන් බුදු දහම ඉගෙන ගෙන පැහැදී සසුන්ගතව පැවිද්ද ලබා තෙරණියක වන්නීය.

ඇය ලක්දිව නාගදීපයට වන්දනාවේ පැමිණෙන අයුරු මණිමේකලා කාව්‍යයේ සඳහන් ය. මෙම කෘතියේ යාපනයේ අතීතයේ විසූ බෞද්ධ ජනතාව පිළිබඳව බොහෝ තොරතුරු අඩංගු ය. එපමණක් නොවේ. එදා නාගදීප වැසියන් බුදුන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මය වන්දනා කළ බවට තොරතුරු ද කෘතියෙහි තැන් කිහිපයකම සඳහන්ව තිබුණි‍.

යාපනයට පැමිණෙන බුදුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මය වැඳ පුදා ගත් මණිමේකලා තෙරණියට සිය ප‍ූර්ව ජන්මය සිහිපත් ව‍ූ බව ද කෘතියෙහි සඳහන්ව තිබේ. මේ ශ්‍රී පාද පද්ම වන්දනාව පිළිබඳව අවධානය යොමු කර ඇති පරිවර්තකයා පොතේ හැඳින්වීමෙහි ද මෙසේ සටහන් කර ඇත.

“බුදුන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මය පිළිබඳ දෙමළ බෞද්ධයන් අතර පැවැති තොරතුරු රැසක් මෙහි (මණිමේකලෛ කෘතිය) සඳහන් වෙයි.‍ එම කරුණු පාලි, සිංහල පොත්පත්වල ද

ක්නට නොලැබේ.”

 

මණිමේකලාව කියවූ මට සිහි වූයේ යාපනයේ දී දෙමළ ඉගැන්වූ වයෝව‍ෘද්ධ ගුරුවරයා පැවසූ යාපනය මුහුදේ ඇති ශ්‍රී පාදස්ථානය පිළිබඳ පුවත ය. ඔහුගේ තොරතුරු මණිමේකලා ක‍ෘතියෙන්ද තහවුරුවීම මා මේ කෙරෙහි උනන්දු කිරීමට හේතු විය. එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ මා යාපනය පිළිබඳ ලියවුණු විවිධ කෘති හා මූලාශ්‍ර විශාල ප්‍රමාණයක් අධ්‍යයනය කිරීම ය.

අවසානයේ යාපන මුහුදේ සිරිපා සටහන පිළිබඳ නිශ්චිත ඔත්තුව හමුව‍ූයේය. ඒ දෙමළ ඉතිහාසඥ මුදලියාර් සී. රාසනායගම් වර්ෂ 1926 දී ප්‍රකාශයට පත් කළ Ancient Jaffna (පුරාණ යාපනය) කෘතියේ 190 වැනි පිටුවෙනි. රාසනායගම්, අතීතයේ ‍මෙරටට සංචාරය කළ චීන ජාතික ෆාහියන් හිමියන් (ක්‍රි.ව. 413) ලක්දිව බුදුන්වහන්සේගේ සිරිපතුල් සටහන් දෙකක් ඇති බවත්, ඉන් එකක් අනුරාධපුරයෙන් උතුරින් ද අනෙක කඳු මුදුනක ද ඇතැයි කර ඇති සඳහන උපුටා දක්වමින් මෙසේ පවසයි.

“මේ පා සටහන් දෙක අතරින් කඳු මුදුනේ පිහිටා ඇති එක ආදම්ගේ කඳු මුදුනේ (සමනල කන්දේ) බවට සැකයක් නොමැත. එහෙත් අනෙක පිහිටා ඇත්තේ යාපනයේ ය. මණිමේකලෛ ක‍ෘතියෙහි වන්දනා කරන ස්ථානයක් ලෙස සඳහන්ව ඇති) සුලිපුරම්වලට නුදුරු වෙරළේ පිහිටි මෙම ස්ථානය ‘තිරුවඩි නිලයි’ (ප‍ූජනීය පා සටහන තිබෙන ස්ථානය) යනුවෙන් තවමත් හඳුන්වනු ලැබේ. පා සටහන පිහිටි ස්ථානය දැන් මුහුදු ජලයෙන් යටවී තිබේ. නමුත් තවමත් වෙරලේ සිට සුළු දුරකින් බඹයක් පමණ මුහුදු පතුලේ ගලක දැකිය හැකි බවට ගම්වැසියෝ තහවුරු කරති.”

මෙසේ රාසනායගම්ගේ කෘතියෙන් බුදුන් වහන්සේගේ සිරිපතුල් සටහන යාපනයේ තිබෙන තැන නිශ්චිතව හදුනා ගැනීමෙන් පසුව එය යාපනය නාගදීප විහාරාධිපති පූජ්‍ය නවඳගල පදුමකිත්ති හිමියන්ට දැනුම් දුන්නෙමි. උන්වහන්සේ කියා සිටියේ ‍‍‍‍‍‍‍‍‍තම ගුරු හිමි වන හිටපු නාග විහාරාධිපති බ්‍රහ්මණවත්තේ ධම්ම කිත්ති හිමි සුලිපුරම්හි වික්ටෝරියා විද්‍යාලයේ ගුරුවරයෙකු ලෙස ද කටයුතු කර ඇති බව ය.

කෙසේ නමුත් ‘තිරුවඩි නිලෙයි’ නම් ස්ථානය ගැන ද පදුමකිත්ති හිමියන්ටද අවබෝධයක් නොතිබිණි. ඒ වනවිට ඊළාම් යුද්ධය අවසන්ව නොතිබූ බැවින් එම ස්ථානය සොයා යාම ද කළ නොහැකි විය. එහෙත් යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසුව ද විවිධ හේතුන් නිසා ‘තිරුවඩි නිලෙයි’ සොයා යාම අතපසු විය.

කෙසේ හෝ අවසානයේදී ඉකුත් මාර්තු මාසයේදී නාගදීප විහාරාධිපති නවඳගල පදුමකිත්ති හිමියන් ද සමඟ යාපනයේ සුලිපුරම් හි ‘තිරුවඩි නි‍ෙලයි’ නම් ස්ථානය සොයා ගියෙමු. සුලිපුරම් හමුවන්නේ කරෙයිනගර් දෙස සිට කන්කසන්තුරේ දෙසට යන අතරමඟදී ය.

ප්‍රදේශවාසීන්ගෙන් විමසා සුලිපුරම් හි වෙරළ ඔස්සේ මාදගල් හෙවත් දඹකොළ පටුනට කිලෝමීටරයක පමණ දුරකින් ‘තිරුවඩි නිලෙයි’ නම් ස්ථානය සොයා ගැනීමට අපට හැකි විය. සුන්දර මුහුදු වෙරළක් වූ එහි කුඩා කෝවිලක් ද පිහිටා තිබේ. එය වෛරවර් දෙවියන් වෙනුවෙන් කැප කරන ලද්දකි. යාපනයේ ප්‍රධානම කෝවිල ලෙස සැලකෙන නල්ලූර්කෝවිල ඇතුළු බොහෝ කෝවිල් අනාදිමත් කාලයක සිට වාර්ෂික දිය කැපීමේ මංගල්‍යය සිදු කරන්නේ ද තිරුවඩි නිලෙයි හිදී බව වෙරළේ සිටි සන්දනගම් හා අයියන් ජෙයකුමාර් නම් ධීවරයින් දෙදෙනාගෙන් දැනගත හැකි විය.

“ඇයි මෙතනට තිරුවඩි නිලෙයි කියන්නෙ? මො

තිරුවඩි නිලෙයිහි වෛරවර් කෝවිල

කක්ද මෙතන විශේෂත්වය” පදුමකිත්ති හිමි­‍ෙයා් දෙමළ බසින් ඔවුන් දෙදෙනාගෙන් විමසූහ.

“ශ්‍රී රාමගෙ පාදය තියල තියෙන්නෙ මෙතනනෙ ඒකයි. ඒ පා සටහන මුහුදෙ ගලක තියෙනවා. ඒක පේන්නෙ එක කාලෙකට විතරයි. අනිත් කාලෙට මුහුද පැහැදිලි නෑ.”

ඔවුන් දෙදෙනා පැවසූහ. අපි සොයා ගියේ බුදුන්වහන්සේගේ සිරිපා සටහනකි. නමුත් හින්දු ප්‍රදේශවාසීන්ගේ විශ්වාසය අනුව අපට හමු වූයේ රාම කුමාරයාගේ පා සටහනක් ගැන තොරතුරකි. කෙසේ නමුත් පා සටහන කාගේ වුව ද වර්ෂ 1926 දී Ancient Jaffna ප්‍රකාශයට පත් කළ මුදලියාර් රාසනායගම් ට එදා මේ ගම්මානයේ සිටි ගැමියන් ද පා සටහන ගැන දී තිබුණේ ද අපට ලැබුණු පිළිතුරට සමාන එකකි.

සන්දගම් හා ජෙයකුමාර් නම් ධීවරයින් දෙදෙනා වැඩිදුරටත් පැවසුවේ ඊළාම් යුද්ධය ආරම්භ වීමට පෙර යුගයේ සිටි මේ ප්‍රදේශයේ ගැමියන් පා සටහන පිහිටි ස්ථානය හොඳින් ම දැන සිටි බව ය. යුද්ධයේ ආරම්භයත් සමඟ ධීවර කර්මාන්තය නැවතී ප්‍රදේශවාසීන් අවතැන් වූ බව ද ඔවුහු පැවසූහ.

ඔවුන් නැවතත් ගමට පැමිණ මුහුදු රස්සාව ආරම්භ කර ඇත්තේ යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසුව ය. එහෙත් මේ වනවිට දශක තුනකට පෙර යුගයේ සිටි වැඩිහිටියන් බහුතරයක් ජීවතුන් අතර නොමැති බව ද ඔවුහු පැවසූහ.

“ඉතින් පා සටහන ගැන අලුත් පරම්පරාවල හුඟක් අය දන්නෙ නෑ. බෙල්ලො කඩන්න කිමිදුනු කීපදෙනෙක් අහම්බෙන් වගේ තමයි දැකල තියෙන්නෙ…” ඔවුහු පවසති.

තිරුවඩි නිලෙයි හි සිට මාදගල් (දඹකොළ පටුන) දෙසට කිලෝමීටර් භාගයක පමණ දුරක් යද්දී පිහිටා තිබෙන සම්බුනාද ඊශ්වර් සිවම් කෝවිලේ නරසිංහ සිත්ත ස්වාමි පූජක තුමා ප්‍රකාශ කර සිටියේ ද තිරුවඩි නිලෙයිහි පිහිටා ඇත්තේ ශ්‍රී රාමගේ පා සටහන බව ය.

“මමත් අවුරුදු හතළිහකට පනහකට කලින් දැකල තියෙනවා” ඔහු පවසයි.

පා සටහන ඇතැයි පැවසෙන තිරුවඩි නිලෙයි මුහුදු පත්ලේ තිබී මෑතකදී හමුව‍ූවා යැයි කියන ශෛලමය දේව ප්‍රතිමාවක් ද මෙම කෝවිලේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. එය වෛරවර් දෙවියන්ගේ ශෛලමය ප්‍රතිමාවකි. කෙසේ නමුත් ප්‍රතිමාවේ ගෙවී ඇති රූප ලක්ෂණ නැවත මතුකර ගැනීමට ගෙන ඇති උත්සාහයක් නිසා එහි පෞරාණික බවට හානි පැමිණ තිබේ.

ප්‍රදේශවාසීන්ගෙන් කියවුණු තවත් තොරතුරක් වූයේ මුහුදු පතුලේ තිබී තවත් පුරාවස්තු හමුවූ බවත් ඒවා යුද්ධයෙන් පසුව එම ප්‍රදේශවල සංචාරය කළ ඇන්ටික් (කෞතුක භාණ්ඩ) වෙළෙඳුන්ට විකිණී ඇති බවත් ය.

දැන් යාපනයේ දෙමළ භාෂා පඬිවරයා පැවසූ තොරතුර ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවලින් සනාථ කරගෙන ස්ථානය ද තහවුරු කරගෙන හමාරය. දැන් ඉතිරිව ඇත්තේ එම පා සටහන සොයා ගෙන එහි ඡායාරූපයක් ලබා ගැනීම ය. එහෙත් එය ගොඩ සිට කළ නොහැකි ය.

වතුරට බැස මුහුදු පත්ලට කිමිදීම අත්‍යවශ්‍යය. මේ සඳහා සහායට පැමිණියේ සමුද්‍රජීව විද්‍යාඥ ප්‍රසන්න වීරක්කොඩි සජිත් සුභාෂණ හා කේ. ලක්මාල් ය. පළපුරුදු කිමිදුම්කරුවන් වන ඔවුහු ඉකුත් සතියේදී අප සමඟ යාපනය සුලිපුරම් බලා පිටත්වූහ. මේ ගමනේදී භාෂා පරිවර්තකයා ලෙස එක්වූයේ වවුනියාවේ මාධ්‍යවේදී සනත් ප්‍රියන්ත ය.

අප කණ්ඩායම ධෛර්යවත් කිරීම සඳහා නාගදීප විහාරවාසී දියමයිලගස්වැව අරියකිත්ති හිමියෝ ද වැඩම කළහ.

අප කණ්ඩායම තිරුවඩි නිලෙයි මුහුදට බැස පා සටහන සොයා කිමිදුණේ ප්‍රදේශයේ තරුණ ධීවරයකු වන අයියන් ජෙයකුමාර් ගේ මග පෙන්වීම යටතේ ය. බෙල්ලන් කැඩීම සඳහා මුහුදේ කිමිදුනු පෙර අවස්ථාවක ඔහු එම පා සටහන දැක ඇති අයෙකි. කෙසේ නමුත් වෙරළේ රැඳී සිටි සමහර ධීවරයන් පැවසුවේ ඉකුත් වර්ෂයේදී මුහුදු ඛාදනය නිසා එම මුහුදු කලාපයේ පත්ලට වැලි තට්ටුවක් පැමිණ ඇති බව ය. එබැවින් පා සටහන ද වැසී තිබෙන්නට ඉඩ ඇති බව ඔවුහු පැවසූහ.

ඉකුත් 16 හා 17 දෙදිනේදී අප කණ්ඩායම ජලය පැහැදිලිව තිබෙන අවස්ථාවලදී මුහුදු පතුලේ කිමිදුනෙමු. ජෙයකුමාර් පමණක් නොව තවත් ධීවරයන් දෙතුන් දෙනෙකු ද අදාළ ස්ථානය පෙන්වා දීමට ඉදිරිපත් විය. එහෙත් එම කලාපයේ මුහුදු පත්‍ල වැලි තට්ටුවකින් වැසී තිබූ හෙයින් එය ඉතා අපහසු කාර්යයක් විය.

මේ අතරේ අප පා සටහන සොයන බවට ආරංචියට තවත් ධීවරයන් කිහිප දෙනෙකු ද වෙරළට පැමිණියහ. ඔවුන්ගෙන් ද කියවුණේ මෙම ස්ථානයෙන් හමුවී ඇති යමක් ඇන්ටික් වෙළෙඳුන්ට විකිණී ඇති බව ය.

අවසානයේ අප ගවේෂණ කණ්ඩායම පා සටහන පිළිබඳව නිගමන දෙකකට එළඹුණි. ඒ ඇතැම් ධීවරයන් පවසන පරිදි අතීතයේදී දක්නට ලැබුණු සිරිපා සටහන වැල්ලට යටවී සැඟවී ඇති බව ය. එසේත් නැතහොත් ඇන්ටික් කඩයට විකිණී ඇති බව ය.

දින දෙකක් මුහුදු පත්ල නිරීක්ෂණය කළ අප කණ්ඩායම එය නවතා කොළඹ බලා පැමිණෙන්නට තීරණය කළේ තවදුරටත් මුහුදු පැහැදිලි හා යහපත් කාලයක නැවත ගවේෂණ කටයුතු කිරීමේ අපේක්ෂාව ද සමඟ ය. එම දින දෙක පුරා අපට සහාය දැක්වූ දෙමළ ධීවරයන් පා සටහන ගැන තොරතුරක් ලැබුණු වහා ම දැනුම් දීමට පොරොන්දු විය.

බුදුන්වහන්සේ සමනල කන්දට වැඩි අවස්ථාවේ විවේක සුවයෙන් ගත ක‍ළ දිවා ගුහාව සොයන පිරිස් ගැන තවමත් අසන්නට ලැබේ. ‘තිරුවඩි නිලෙයි’ හෙවත් බුදුන්වහන්සේගේ යාපනය මුහුදේ සිරිපා සටහන දැකගෙන එහි ඡායාරූපයක් ගැනීමට නොහැකි වුව ද අප ආපසු පැමිණියේ යාපනය මුහුදේ බුදුන්වහන්සේගේ සිරිපා සටහනක් සොයා ගවේෂණය කළ ප්‍රථම කණ්ඩායම ලෙස ය.

ගෙවල් දොරවල් දේපළ පිළිබඳ තණ්හාවෙන්, බැඳුණු, ඇළුණු සිතින් මිය යන්නෝ ඒ වස්තු සම්පත් කෙරෙහි ආසාවෙන් ඒ අතර ම දුගතිගාමීව ඉපිද දුක් විඳිති. ඒත් ඒ ආසාවන් අත්හරින්නට කැමැති නැත. එයින් ඔහු හෝ ඇය නමින් ජිවත්වන අඹු – සැමි දූ දරුවන්ට ද දුකක් කරදරයක් හිරිහැරයක් ම මිස සිදුවන යහපතක් නැත.

“තාත්තා ගණකාධිකාරී කෙනෙක්. සමාජයට පෙනෙන්න ඉහළින් ජීවත් වෙන්න ගියා, අවුරුද්දකට දෙවතාවක් මුළු පවුල ම එක්ක පිටරටවල ඇවිදින්න ගියා. ව්‍යාපාර කීපයක් ම කළා. ආදායමට වඩා වියදම වැඩි වුණා. තාත්තා ඔක්කොම කළේ රෝලෙන්, නංගියි මමයි ඉගෙන ගත්තේ අම්මගේ ෆැන්ෂන් එකෙන්, තාත්තා පපුවේ අමාරුවක් හැදිලා හදිසියේ මැරුණා. දැන් මැරිලත් අපට කරදර කරනවා” යි මියගිය පියා ප්‍රේතාත්මයක ඉපදීම නිසා එළඹ ඇති කරදර පිළිබඳව පුතෙක් විස්තර කළේය.

විරාජි අඟුලානේ පදිංචි හැට හැවිරිදි දෙදරු මවකි. විශ්‍රාමික ගුවන් සේවා නිලධාරිනියකි, ඇගේ නිවස පුරා රාත්‍රියට ඉසිලිය නොහැකි දුර්ගන්ධයක් පැතිරෙන්නට විය. කෙනෙක් අඳුරේ ඇවිදින ඡායාවක් පෙනෙන්නට විය. සද්ද බද්ද ඇහෙන්නට විය. විරාජිගේ යහනේ තවත් කෙනෙකු නිදියන බවත්, එහාට මෙහාට පෙරළෙන බවත් දැනෙන්නට විය. විසි හැවිරිදි පුතාත් විසි දෙහැවිරිදි දුවත් සමඟ විරාජි ඇතුළුකෝට්ටේ ගුප්ත ගවේෂණ මධ්‍යස්ථානය කරා පැමිණියේ මේ අද්භූත කරදරවලින් මිදෙන්නට සහනයක් පතාය.

අධ්‍යාත්මීය උපදේශකවරයා ශක්ති කිරණ එල්ල කරන විට විරාජිගේ ශරීරය ගැහෙන්නට වූ අතර ඇය අඬන්නට ද වූවාය. එදින ඉන් එහා දෙයක් මතු කරන්නට තරම් ඇයට හෝ භූතාත්මයට ශක්තියක් නොවූයෙන් දින විසි එකක් ග‍ෙම් පන්සලේ දී බෝධි පූජා පවත්වා නැවත එන්නැයි උපදෙස් දුන්නේය.

බෝධි පූජා අවසන් කොට නැවත පැමිණි දිනයේ විරාජි ප්‍රලය වූවාය. ගවේෂකවරයා ප්‍රශ්න කරන්නට විය.

“කවුද මේ නෝනගෙ ඇඟට රිංගාගෙන ඉන්නෙ?”

“මම සුනන්ද” යැයි කියූ ප්‍රේතාත්මය අඬන්නට වූයේය.

“කවුද මේ සුනන්ද කියන්නෙ?”

“මේ විරාජිගෙ මහත්තයා. මේ මගේ දුවයි පුතයි” කියමින් අත දිගු කොට දරු දෙන්නා පෙන්වීය.

“ඇයි මේ අඬන්නෙ?”

“මට දුකයි, අපි කොහොම හිටපු අය ද? දැන් මගේ පවුල අසරණ වෙලා.”

“තමුන්ට මොනව ද වුවමනා?”

“මේ අයට මම උදව් කරන්න ඕනෑ.”

“තමුන්ට පුළුවන් ද එහෙම උදව් කරන්න. ඔය වගේ දුර්වල ප්‍රේතාත්මයක ඉඳගෙන.”

“අනේ මහත්තයා මට ප්‍රේතයෙක් කියන්න එපා. මම ජීවත් වෙච්ච වැදගත් විදිහට. මට ලැජ්ජයි. ඇත්තට ම මම ප්‍රේතයෙක් ද?”

“ප්‍රේතයෙක් නේන්නම්. ප්‍රේතයෙක් නිසා තමයි ගෙදර පුරා දුර්ගන්ධයක් පැතිරෙන්නේ. ඒ ප්‍රේතයන්ගේ ශරීරයෙන් පැතිරෙන දුර්ගන්ධය, අනිත් කාරණය දෙවිවරු මිනිස්සුන්ගෙ ශරීරවලට රිංගන්නේ නෑ. දෙවියන්ට මිනිස් ශරීරය ගඳයි, මිනිස්සුන්ට ප්‍රේතයන් ගඳයි.”

ප්‍රේතයා නැවතත් අඬන්නට විය. “අනේ මහත්තයා මම අසරණයි. මම ණය වෙලා මැරුණෙ. ඒ ණය ගෙවන්න ඕනෑ.”

“තමුන් මොනවා වෙලා ද මැරුණේ?”

“මේ ණය ගෙවා ගන්න බැරුව කල්පනා කරල ම පපුවෙ අමාරුවක් හැදිලා” යි නැවතත් අඬන්නට විය.

ප්‍රේතාත්මය ඉවත් කොට විරාජිට පියවි සිහිය ලබා දී මියගිය ස්වාමි පුරුෂයා සහ ඔහුගේ තොරතුරු විමසුවේය.

“මගේ මහත්තයා එකවුන්ටන් කෙනෙක්. ඒ රැකියාවට අමතරව වාහන කීපයක් තියාගෙන ස්කූල් සර්විස් එකක් කළා. ඒ වාහන ගත්තෙත් ලීසිං කරලා. තව ගෑස් ඒජන්සියකුත් කළා. මෙයා බොහෝම ඉහළින් ජීවත්වෙන බව සමාජයට පෙන්නුවා. නෑදෑයො යාළුවො ණය ඉල්ලගෙන ආවා. ඒත් අපේ බැංකු ණය ගෙවන්න නොවෙයි පොළිය ගෙවන්නත් ආදායම මදි වුණා. මේ අතරෙ මහත්තයාගෙ යාළුවෙකුට ලක්ෂ අසූවක් ණයට ඇපවෙලා අරන් දුන්නා. ඒ මිනිහා ණය ගෙවා ගන්න බැරුව රට ඇරලා යන්න ගියා” යි කීවාය.

අම්මා ගේ කතාවේ ඌණ පූරණයක් කළ පුතා ‘අපේ තාත්තා සෝබනයට ජීවත් වුණේ රෝලෙන්. අවුරුද්දකට සැරයක් දෙකක් අපිවත් අරගෙන රට රටවල ඇවිදින්න ගියා. අන්තිමට ණය ගෙවා ගන්නත් තවත් ණය ගන්න සිද්ධ වුණා. ණයෙන් ණය ඉහළ ගිහින් හිර වුණා. අපට ඉගෙන ගන්න වියදම් කළෙත් අම්මාගෙ පැන්ෂන් එකෙන්. තාත්තා මැරිලත් දැන් අපට ක‍රදරේ” යි කීවේය.

“හොඳයි මම ආයෙත් එයාව අම්මගෙ ශරීරයට ගෙන්නන්නම්. එයාට තත්ත්වය පැහැදිලි කරන්න. පුතා කිව්වම පිළිගනීවි” යි ගවේෂකවරයා නැවතත් විරාජිගේ ඇඟට ප්‍රේතාත්මය දිෂ්ටි ගැන්වීය.

“දැන් තමුන්ට මොනව ද වුවමනා?” ගවේෂකවරයා ඇසීය.

“ණය ගෙවලා නිදහස් වෙන්න තමයි වුවමනා”

“එහෙනම් බලන්නකො පුතා එක්ක කතා කරලා” යි පුතාට කතා කරන්න දුන්නේය.

“මොකක්ද තාත්තෙ මේ කරන වැඩේ. ජීවත්ව ඉන්දැද්දි රටට පෙනෙන්න ලොකු වැඩ කළා. ආදායමට වඩා වියදම් කළා. යාළුවන්ට ණය දීලා අමාරුවේ වැටුණා. එදා ජීවත්ව ඉන්දැද්දි ණය ගෙවාගන්න බැරි වුණා නම් දැන් පුළුවන් ද? තාත්තා ඉන්නකම් කළේ විකාර වැඩ. දැන් අම්මයි අපි දෙන්නයි දුක් විඳිනවා. අපට ගෙදර ඉන්නත් බෑ. ග‍ඳේ ඉන්න බෑ. තාත්තා කරුණාකරලා අපට කරදර නොකර යන්න.”

“අනේ! අනේ! පුතේ! මම හිතුවා උඹ මට ඔහොම කියයි කියලා” ප්‍රේතයා කීවේය.

“ඉතින් මම කිව්වෙ බොරු ද? තාත්තා බොරු සෝබන වැඩ කළා මිසක් පිනක් දහමක් කළෙත් නෑ. අපට දහම් පාසලේදී උගන්නලා තියෙන්නේ මේ පුද්ගලයා නාම රූප දෙකෙන් හැදිලා තියෙන්නේ. රූප කොටස් ක්ෂණයක් පාසා ඉපිද නිරුද්ධ වෙමින් යනවා. මැරුණම ඒ රූප කොටස් විනාශ වෙලා යනවා. තාම කොටසක් ඉපිද නිරුද්ධ වෙමින් යනවා. අපේ තාත්තා මැරුණා. දැන් ඔය ඉන්නේ දුගතියට ගිය වෙන කෙනෙක්, අපේ තාත්තගෙ නාමයෙන් අපි පින් දෙන්නම්. ඒ පින් අරගෙන හොඳ තැනකට යන්න. අපට කරදර නොකර යන්න. අපි තුන් දෙනාට ජීවත්වෙන්න ඉඩ දීලා යන්න.”

“එතකොට ණය ගෙවන්නෙ කවුද?”

“ඔව් අපි ණය ගෙවන්නම්. අපේ ගේ කෝටි එකහමාරකට විකුණලා ඔය ණයෙන් නිදහස් වෙලා අපිට ගම්බදට ගිහින් ගෙයක් අරගෙන ජීවත්වෙන්න පුළුවන්.”

“අපොයි, අපොයි, ඔය ගේ විකුණන්න දෙන්න බෑ. ඔය ගෙදරට මම ආදරෙයි. ගේ විකුණන්න දෙන්න බෑ. මම දන්නවා ගේ බලන්න මිනිස්සු ආවා. ගේ ඒ මුදලට අරගන්නත් කැමැති වුණා. ඒත් මම ඒ මිනිස්සුන්ට ගේ ගන්න එපා කළා” යි ප්‍රේතාත්මය කීවේය.

ගවේෂකවරයා නැවත කතා කළේය.

“බලන්න තමන් කරන විකාර වැඩ, ජීවත්ව ඉන්දැද්දිත් තමන්ට ඔරොත්තු නොදෙන ලොකු වැඩ කරන්න ගිහින් ණය වුණා. ණය ගෙවාගන්න බැරුව හිතේ අමාරුවෙන් මැරිලා ගියා. දැන් පුළුවන් ද? ප්‍රේතයන්ට ණය ගෙවන්න පුළුවන් ද? ඔය ගේ ගැන හිතේ තියෙන තණ්හාව අත අරින්න. තමුන් හිතුවක්කාර වුණෙත් අපි කියන සාධාරණය පිළිනොගත්තොත් මට පුළුවන් තමුන්ව අල්ලලා බැඳලා මූදෙ දාන්න. එතකොට ගෙයක් නෑ. ණය ගෙවන්නත් නෑ. අඹු දරුවොත් නෑ. තමුන් හදපු ගෙය වෙන්න පුළුවන්. ඒ ගෙය විකුණලා කරන්නෙත් තමුන්ගෙ ම ණය ගෙවලා නිදහස් වෙන එක. හොඳට කල්පනා කරන්න, ගෙය විකුණලා ණය ගෙවලා මේ අය දානයක් දීලා තමුන්ට පින් අනුමෝදන් කරාවි. ඒ පින් අරගෙන ඔය ප්‍රේත භවයෙන් ඉහළ භාවයකට ගිහින් සැප විඳින්න. නැත්නම් තමනුත් අමාරුවේ. තමන් නිසා මේ නෝනත් දරු දෙන්නත් අමාරුවේ. මට පුළුවන් තමුන්ව පුච්චලා දුර්වල කරලා පන්නා දමන්නත්” යැයි කී ගවේෂකවරයා ප්‍රේතාත්මයට කිරණ ශක්ති එල්ල කොට පුච්චන්නට සූදානම් විය.

“අනේ! එපා! එපා මට තේරුණා. මම ගේ විකුණලා ණය බේරනවාට කැමැතියි.”

“ඔව් ණය බේරලා දානයක් දීලා නෝනයි දරුවොයි පින් අනුමෝදන් කරාවි. මීට පස්සේ ගෙය මිලදී ගන්න එන අයට බලපෑම් කරන්න එපා. ඒ වන තුරු දැන් ඉන්න ගෙදරින් ඉවත් වෙන්න ඕනෑ.”

“අනේ මහත්තයා මට යන්න තැනක් නැහැනෙ.”

“තමුන් කැමැති සිද්ධස්ථානයක් තියෙනව ද?”

“ඔව් මහත්තයා මම කැලණියට කැමැතියි.”

නිවස විකිණු සැණින් හෝ නිවස විකුණන්නට පෙර දැනට සිටින නිවසේ හෝ ස්වාමීන් වහන්සේලා දස නමක් වඩමවා අටපිරිකර සහිත සාංඝික දානයක් පිරිනමන ලෙස විරාජිටත් දරු දෙදෙනාටත් උපදෙස් දී එතෙක් සුනන්දගේ ප්‍රාණකාරයා කැලණියට යවන්නට සුදු නෙළුම් වට්ටියක් ගෙන්වා ඊට සම්බන්ධ කොට ඔවුන් ලවා කැලණියට යැව්වේය.

ලද දෙයින් සෑහීමකට පත් නොවී ධන සම්පත් හඹා යන්නට පෙළඹෙන අයත්, ලෝකයට පෙනෙන්නට ආදායමට වඩා වියදම් යොදාගන්නා අයත් එලොවත් මෙලොවත් දුකට පත්වන හැටි!

ගෞතම බුදුරජාණන්වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා 
සම්ම සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ ධාතූන් වහන්සේලා ශාරීරික ධාතු, පාරිභෝගික ධාතු, උද්දේසික ධාතු ලෙස කොටස් තුනක ට බෙදිය හැක. ශාරීරික ධාතු යනු බුදු රදුන්ගේ ශ්‍රී ශරීරයේ කෙස්, දත්, අස්ථි ආදී කොටස් ය. පාරිභෝගික ධාතු යනු බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පාරිභෝග කළ ජය ශ්‍රී මහා බෝධිය, පාත්‍ර, සිවුරු ආදී වස්තූන් ය. සිරිපා සටහන් ද මෙයට ම අයත් වේ. උද්දේසික ධාතු යනු බුදු රජාණන් වහන්සේ උදෙසා කරන ලද්දා වූ බුද්ධ ප්‍රතිමාදියයි. මෙහි විස්තර කරනු ලබන්නේ ශාරීරික ධාතු හා පාරිභෝගික ධාතු පිළිබදව මූලික කරුණු ස්වල්පයකි.

ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා

ලලාට ධාතූන් වහන්සේ
අකු ධාතූන් වහන්සේලා දෙනම
ධාඨා ධාතූන් වන්සේලා සතර නම (සතර දළදාවන්)
ග්‍රීවාස්ථි ධාතූන් වහන්සේ
කේශ ධාතූන් වහන්සේලා
නඛ (නිය) ධාතූන් වහන්සේලා
ඌර්ණ රෝම ධාතූන් වහන්සේ
භින්න ධාතූන් වහන්සේලා

පාරිභෝගික ධාතූන් වහන්සේලා

ජය ශ්‍රී මහා බෝධින් වහන්සේ
සිරිපා සටහන්
පටී ධාතූන් වහන්සේ
ජලසාටිකා ධාතූන් වහන්සේ
පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ
01 ලලාට ධාතූන් වහන්සේ

නොවිසිරුණු ධාතු අතරින් ලලාට ධාතුවට ප්‍රමුඛස්ථානයක් හිමිවේ. ලලාට ධාතුව යනුවෙන් හදුන්වන්නේ නලල් ඇටය යි. (Frontal Bone) පාලි භාෂාවෙන් මෙයට ” උණ්හීස ” යනුවෙන් කියනු ලැබේ. මෙය තරමක් විශාල අස්ථියකි.
සර්වඥයන් වහන්සේට පිරිපුන් නලල් තලයක් ද පිරිපුන් ශීර්ෂයක් ද වූ බව දීඝ නිකායේ ලක්ඛණ සූත්‍රයේ දැක් වේ. එය මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි. එය හදුන්වන්නේ ” උෂ්ණීෂ ශීර්ෂ ලක්ෂණය ” යනුවෙනි.

” මාගේ ලලාට ධාතුව ලංකාද්වීපයේ පිහිටුවන්න “

ධාතු බෙදී මේ දී සර්වඥ ලලාට ධාතුව මල්ල රජ දරුවන් ගේ ධාතු කොටසට අයත් විය. බුදු රජාණන් වහන්සේ ජීවමාන සමයෙහි ” මාගේ ලලාට ධාතුව ලංකාද්වීපයේ පිහිටුවන්නැ ” යි කියා අනුදැන තිබුණි. මේ බව හොදින් දැනගෙන හිටි මහා කාශ්‍යප මහ රහතන් වහන්සේ මල්ල රජ දරුවන් වෙත එළැබ ” රජ දරුවනි, අප බුදු රජුන් වැඩ සිටි සමයෙහි ම ලලාට ධාතුව ලංකාද්වීපයේ පිහිටුවන ලෙසට අනුදැන තිබුනි. එබැවින් ධාතූන් වහන්සේලා අපට දෙන්නැ ” යි කී සේක. මෙය ඇසූ මල්ල රජ දරුවෝ ” ස්වාමිනී, එසේනම් ගනු මැනවැ ” යි කියා ධාතූන් වහන්සේ මහ තෙරුන්ට භාර දුන්හ.
එකල්හි මහා කාශ්‍යප මහ තෙරණුවෝ තමන් වහන්සේ ගේ සද්ධිවිහාරික වූ මහා නන්ද තෙරුන් කැදවා ” නන්දයෙනි, අනාගතෙයේ දී මේ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ ශ්‍රී ලංකාද්වීපයෙහි මහවැලි ගඟ දකුණු තෙර සේරු නම් විල් තෙර වරාහසොණ්ඩ් නම් වූ තැන පිහිටුවා කාවන්තිස්ස නම් වූ රජතුමා මහා දාගැබක් බැද සංඝාරාමයක් ද කරවන්නේය. ඔබ මේ ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන විශාලා මහ නුවර මහ වනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි අප බුදුන් වැඩ සිටි ගඳකිළියෙහි තැන්පත් කර මලින් ගඳින් පුද සත්කාර පවත්වන්නැ ” යි කියා ධාතූන් වහන්සේ භාර දුන් සේක.
මහා නන්ද තෙරණුවෝ මහා කාශ්‍යප මහ තෙරුන්ට වැඳ ධාතූන් වහන්සේ පිලිගෙන අහසට පැන නැගී විශාලා මහ නුවර මහ වනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි බුදුරදුන් වැඩ සිටි ගඳකිළියට වැඩ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ එහි තැන්පත් කර නොයෙක් ආකාරයෙන් පුද සත්කාර පැවැත්වූහ.
මෙසේ මහ රහත් පරපුරෙන් පරපුරට මහා සත්කාර ලබමින් ආරක්ෂා වූ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ පසු කලෙක මහාදේව මහ තෙරුන් වහන්සේ ලක්දිවට වැඩම කර වූහ. ඒ සමයෙහි ලක්දිව මාගම රාජ්‍ය කලේ මහා නාග රජු ය. මහා නාග රජු ධාතූන් වහන්සේ උදෙසා මනරම් මන්දිරයක් තනා ධාතූන් වහන්සේ එහි තැන්පත් කර නිරන්තරයෙන් ම ධාතු පූජා පැවැත්වීය.
ඉන් පසුව රජ වූ යටාලතිස්ස රජු ද ගෝඨාභය රජු ද ධාතු පූජා පැවැත් විය. ගෝඨාභය රජු ගෙන් පසුව රජ වූයේ කාවන්තිස්ස රජුය. කාවන්තිස්ස මහ රජතුමා ජීවමාන බුදුරජාණන් වහන්සේ ගේ ශරීරයේ ප්‍රමාණයට සත් රුවනින් බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් තනවා ලලාට ධාතුව එම බුද්ධ ප්‍රතිමා වේ නලල් තලයෙහි තැම්පත් කළේය. තැන්පත් කර සිව තෙරුන් නාලොවෙන් වැඩම කර වූ කේශ ධාතූන් වහන්සේලා විහාරමහා දේවිය ලවා බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ ශීර්ෂයෙහි තැන්පත් කරවා එම බුද්ධ ප්‍රතිමාව නිධන් කොට සේරුවිල මංගල මහා සෑය තැනුවේය.

එතැන් පටන් ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ ගේ ඉතා දුර්ලබ වූ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ දෙවිමිනිසුන් සහිත ලෝකයා ගේ වන්දනා ලබමින් මේ දක්වා නැගෙනහිර පළාතේ සේරුවිල මංගල මහා සෑයේ වැඩ සිටිති. මේ මහා ධාතු ස්ථූපයෙන් අවස්ථා කිහිපයක දී නොයෙක් ආකාරයේ ප්‍රාතිහාර්‍යන් සිදු වී ඇත.
බුදුරදුන් තෙවැනි වරට ලක් දිවට වැඩම කල අවස්ථාවේ දී පන්සියයක් මහ රහතුන් වහන්සේලා සමගින් සේරුවිලට ද වැඩම කර මොහොතක් කල් සමවත් සුවයෙන් වැඩ සිටියහ. ලලාට ධාතූන් වහන්සේ සහ කේශ ධාතූන් වහන්සේලා තැම්පත් කර මංගල මහා සෑය තනා ඇත්තේ බුදුරජුන් පන්සියයක් මහ රහතුන් වහන්සේලා සමගින් මොහොතක් කල් සමවත් සුවයෙන් වැඩ සිටි ඒ ස්ථානයේය.

02 අකු ධාතූන් වහන්සේලා

අකු ධාතු දෙනම ද නොවිසිරුනු ධාතු අතරට අයත් වේ. අකු ධාතුව යනුවෙන් හදුන්වන්නේ අකු ඇටයයි. ( Clavicle/Collar bone). පාලි භාෂාවෙන් අකු ඇටයට “අක්ඛකට්ඨි” යනුවෙන් කියනු ලැබේ. සංස්කෘත භාෂාවෙන් “අක්ෂකාස්ථි” යනුවෙන් කියනු ලැබේ. වම් හා දකුණු ලෙස අකු ඇට දෙකකි.
ස්ර්ව්ඥ අකු ධාතු දෙනම ගෙන් දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ මුලින්ම වැඩ සිටියේ තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි සෑයේය. පසුව මිහිදු මහ රහතන් වහන්සේ ගේ උපදෙස් පරිදි සුමන සාමණේරයන් වහන්සේ තව්තිසා දෙව්ලොවට වැඩම කොට සක් රජුගෙන් දකුණු අකු ධාතුව ලබා ගෙන ලක් දිවට පැමිණියහ.

දේවානම්පියතිස්ස මහ රජු ස්ර්වඥ දකුණු අකු ධාතුව නිධන් කර අනුරාධපුරයේ ස්ථූපයක් කලේය. මේ ස්ථූපය “ථූපාරාම මහා සෑය” ලෙස හදුන්වනු ලැබේ. ලක්දිවට බුදු දහම වැඩම කරවීමෙන් පසුව ඉදි වූ මුල්ම ස්ථූපය මෙයයි. බුදුරදුන් තෙවැනි වරට ලක්දිවට වැඩම කළ අවස්ථාවේ දී දැන් මේ ථූපාරාමය පිහිටා ඇති ස්ථානයේ ද පන්සියයක් මහ රහතුන් වහන්සේලා සමගින් මොහොතක් කල් සමවත් සුවයෙන් වැඩ සිටියහ.

( එපමණක් නොව මේ මහා භද්‍ර කල්පයේ ලොව පහළ වූ කකුසඳ බුදුරජුන් ගේ ඩබරා ධාතුව ද කෝණාගමන බුදුරජුන් ගේ පටී ධාතුව ද කාෂ්‍යප බුදුරජුන් ගේ ජලසාටිකා ධාතුව ද තැන් පත් කර තිබුනේ දැන් මේ ථූපාරාම මහ සෑ පිහිටා ඇති ස්ථානයේම ය. )

දකුණු අකු ධාතුන් වහන්සේ ථූපාරාම මහ සෑයේ පිහිටුවන දිනයෙහි බුදුරදුන් ගේ අදිටනකට අනුව ධාතූන් වහන්සේ අහසට පැන නැගී යමා මහ පෙළහර දක්වා ඇත.
දෙවැනි අග්බෝ රජු සමයේ දී ථූපාරාම සෑයේ කොටසක් කඩා වැටීම නිසා දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ ඉන් පිටතට වැඩම කිරීමට සිදු විය. මේ බව චූල වංශයේ දැක්වේ. එම කතා පුවත මෙසේ යි.
දිනක් ජෝතිපාල තෙරුන් වහන්සේ ථූපාරාම මහා සෑය වන්දනා කරන කල්හි සෑයෙන් භාගයක් කඩාගෙන වැටුණි. මෙයින් දුකට පත් ජෝතිපාල තෙරුන් රජතුමා කැදවා එය පෙන්වීය. රජු කඩා වැටී ඇති සෑය දැක බියට පත්ව දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ පිටතට වැඩම කරවා ලෝවාමහාපායේ සුරක්ෂිතව තැන්පත් කර සෑය පිලිසකර කර වීමට කටයුතු යෙදුවේය. ඒත් ඒ කටයුතු පමා විය.
එකල්හි ථූපාරාමයේ දෙවතාවෝ ආරාමිකයන් මෙන් රජුට සිහිනන් පෙනී “සෑය තැනීමට තවත් පමා වෙනවා නම් අපි ධාතූන් වහන් සේ ගෙන වෙනත් තැනකට යමු” යි කීහ. මෙයින් බියට පත් වූ අග්බෝ රජු වහ වහා සෑයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු කරවා ලෝවාමහාපායේ වැඩ සිටි සර්වඥ දකුණු අකු ධාතුව ගෙණ ථූපාරාම සෑයේ තැන්පත් කර එහි සියලු වැඩ කටයුතු අවසන් කරවා මහා පූජාවක් කලේය.
මෙසේ ගෞතම බුදුරජුන් ගේ දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ ලක් දිව ථූපාරාම මහ සෑයේ වැඩ සිටිති. එසේ නම් වම් අකු ධාතූන් වහන්සේ වැඩ සිටින්නේ කොහි ද?
බුද්ධවංශ පාළියේ ධාතු භජනීය කතාවේ සදහන් ගාථාවන් ට අනුව ස්ර්වඥ වම් අකු ධාතූන් වහන්සේ බ්‍රහ්ම ලෝකයේ වැඩ සිටින බව දක්වා තිබුණත් එයට වඩා වැඩි විස්තරයක් දක්වා නැත.

03 දාඨා ධාතූන් වහන්සේලා

සතර දළදාවන් ද නොවිසිරුනු ධාතූන් අතරට අයත් වේ. “දළදා” යනුවෙන් හදුන් වන්නේ “රදනක” (Canine) නම් වූ දත් විශේෂයයි.

රදනක දත් සතරකි. පාලි භාෂාවෙන් රදනක දත් වලට “දාඨා” යැයි කියනු ලැබේ. මේ දත් සතර අනෙක් දත් වලට වඩා මදක් උල් ය.
දීඝ නිකායේ ලක්ඛණ සූත්‍රයට අනුව බුදුරජාණන් වහන්සේට දත් සතළිසක් විය. උඩු ඇන්දේ දත් විස්සකි. යටි ඇන්දේ දත් විස්සකි. ඒ දත් අතර සිදුරු, හිඩැස් නොවීය. එසේම දත් උස නොවීය, කෙටි නොවීය, ඇල නොවීය. සියලු දත් මුතු ඇට පෙලක් මෙන් සමව පිහිටා තිබුණි. දළදා සතර අනෙක් දත් වලට වඩා ඉතා සුදු පැහයෙන් යුක්ත විය.
සතර දළදවන් ගෙන් දීප්තිමත් ආලෝක ධාරා විහිදේ. ඒවාට “දාඨා ප්‍රභා” යයි කියනු ලැබේ. සතර දළදාවන් හොදින් දැක ගැනීමට ලැබෙන්නේ ස්ර්වඥයන් වහන්සේ සිනහ පහළ කරන අවස්ථාවන්හි දී පමණි.

ද්‍රෝණ බමුණා විසින් ධාතු බෙදන අවස්තාවේ දී සගවා ගත් දළදාවන් තුන් නමට සිදුවූයේ කුමක්ද?

ධාතු බෙදන අවස්තාවේ දී දෙදෙවු ලොවට අධිපති සක්‍ දෙවු රජු බුදුරජුන්ගේ දකුණු දළදාව නොදැක “සර්වඥයන් වහන්සේගේ දකුණු දළදාව කවරෙකු විසින් ගනු ලැබුවා දැ?” යි කියා දිවැසින් බලන කල්හි ධාතු බෙදන ද්‍රෝණ බමුණා විසින් ම ගෙන ජටාව තුල සගවා ගෙන සිටින බව දැක “මොහුට මේ ධාතූන් වහන්සේට පුද සත්කාර කිරීමට හැකියාවක් තිබෙන්නේ දැ?” යි කියා බලන ලදි. එහිදී එය නොහැකි බව දැන “මොහු ගෙන් ධාතූන් වහන්සේ ගනිමි” යි සිතා ඉතා සියුම් අතක් මවා ඔහුට නොදැනෙන ලෙස ධාතූන් වහන්සේ ගෙන රන් කරඬුවක තැන්පත් කර හිස මුදුනේ තබා ගෙණ තව්තිසා දෙව්ලොවට ගෙන ගොස් සිළුමිණි සෑයේ තැන්පත් කර පුද සත්කාර කළේය.

අනෙක් දකුණු දළදාවට සිදු වූයේ කුමක් ද?

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ බව ඇසූ නාග ලෝකයේ ජයසේන නම් නාරජු මහත් වූ දුකට පත්ව “අවසන් වතාවටත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක බලා ගෙන වන්දනා කරන්නෙමි” සිතා මහත් වූ නාගයින් පිරිවරාගෙන කුසිනාරාවට පැමින මහා පූජා කොට ධාතු බෙදන කල්හි එතැන්ට ගොස් එකත්පස්ව සිට ගෙන සිටියේය.
ධාතු බෙදන අවස්ථාවේ දී ද්‍රෝණ බමුණා අනෙක් දකුණු දළදාව බිම දමා පයින් වසා ගත් අයුරු ජයසේන නාරජු දුටුවේය. දැක ඔහුට නොදැනෙන ලෙස දළදාව ඍදියෙන් ගෙන නාග භවනට ගෙන ගොස් නාග පුරය මධ්‍යයේ මැණික් සෑයක් තනා දකුණු දළදාව එහි තැන්පත් කර මහත් වූ පුද පූජා පැවැත්වීය.
කාවන්තිස්ස මහ රජතුමා සමයෙහි මහාදේව මහ තෙරුන් ගේ සිසුවෙකු වූ මහින්ද නැමති තෙරණුවෝ නාග භවට ගොස් සර්වඥ දකුණු දළදාව ගෙන ලක්දිවට වැඩම කලහ. ගිරි අභය රජතුමා මහින්ද තෙරුන් සතුව පැවති ඒ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කර ස්ථූපයක් කලේය. එය “සෝමාවතී මහ සෑය” නම් වෙයි.

මේ ස්ථූපය ඉදිකරන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවසේදීය. මෙයින් පෙනී යන්නේ හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු සර්වඥ වම් දළදාව ලක් දිවට වැඩම කිරීමටත් ප්‍රථම සර්වඥ දකුණු දළදාව ලක්දිවට වැඩම කරවා ඇති බවයි.
සෝමාවතී මහ සෑයේ වැඩ වසන දකුණු දළදා වහන්සේ බොහෝ ප්‍රාතිහර්‍යයන් සිදු කරන ධාතූන් වහන්සේ නමක් බව බොහෝ දෙනා ගේ පිළිගැනීමයි. අවස්ථා කිහිපයක දී ම ධාතු ස්ථූපයෙන් දීප්තිමත් අලෝක ධාරා විහිදී ඇත. ඇතැම්විට හේවිසි ශබ්ද ඇසී ඇත. සෝමාවතී පුදබිම නොයෙක් අසිරිමත් සිදුවීම් වන මහා පින්බිමක් වශයෙන් බෞද්ධයන් අතර පමණක් නොව අබෞද්ධයන් අතර ද ප්‍රකට ය.

වම් උඩු දළදාවට සිදුවූ යේ කුමක් ද?

ද්‍රෝණ බමුණා ධාතු බෙදන අතර තුර බුදුරජුන් ගේ වම් උඩු දළදාව වස්ත්‍ර අතරේ සගවා ගත්තේය. දළදාව වස්ත්‍රයේ සගවා ගත් අයුරු දුටු පෙර කරන ලද මහා පින් ඇති ගාන්ධාර දේශයෙන් පැමිණි වැසියෙක් කුසල් සිතින් යුතුව එම දළදාව ගෙන ගන්ධාර වැසියන් ද සමගින් තම රටට ගොස් චේතිය නැමති වනයේ වම් උඩු දළදාව තැන්පත් කර පුද සත්කාර පැවැත් වීය.
ගන්ධාර දේශයට වැඩම කර වූ සර්වඥයන් වහන්සේගේ වම් උඩු දන්ථ ධාතූන් වහන්සේ මේ වන විට කුමන ස්ථානයක වැඩ සිටිනවා දැයි නිශ්චිතව කිව නොහැක්කේ ඒ පිලිබඳ ව වැඩි විස්තරයක් සදහන් නොවන නිසා වෙනි.

වම් යටි දළදාවට සිදුවූ යේ කුමක් ද?

දම්සෙනෙවි සැරියුත් මහ රහතන් වහන්සේ ගේ සිසුවෙකු වූ ඛේම මහ රහතන් වහන්සේ සර්වඥ චිත්කයේ ගිනි නිවීමටත් පෙර චිතකයෙන් යටි වම් දළදාව ගෙන කාලිංග දේශයට ගොස් එහි රජතුමාට දළදා වහන්සේ භාර දුන්හ. මුලින් ම මිසදිටුවෙකු වූ මේ රජතුමා පසුව මහ තෙරුන් නිසා බුද්ධ සාසනයෙහි පැහැදී බුදු දහම වැලඳ ගෙන මනහර මන්දිරයක් තනා දළදා වහන්සේ එහි තැන්පත් කර ධාතු පූජා පැවැත්වීය. මෙසේ දළදා වහන්සේ වසර අටසියයක කාලයක් කාලිංග දේශයේ රජ දරුවන්ගේ මහා සත්කාර ලබමින් දඹදිව වැඩ සිටියහ.
පසුව එරට රජ කල ගුහසීව රජතුමා පරසතුරු උවදුරු වලින් දළදා වහන්සේ ආරක්ෂා කර ගනු රිසියෙන් හේමමාලා කුමරියට හා දන්ත කුමරුට දළදා වහන්සේ භාර දී ලක්දිවට යෑමට උපදෙස් දුන්නේය. හේමමාලා කුමරිය බැමිණියක ගේ වෙස් ගෙන දළදා වහන්සේ තම කෙස් කළඹ තුල සගවා ගෙන බමුණු වෙස් ගත් දන්ත කුමරු ද සමගින් නැව් නැගී ලක්දිවට පැමිණියාය. ඔවුන් පැමිණෙන විට ලක්දිව රජකම් කලේ මහසෙන් රජතුමාගේ පුත්‍රයා වූ කිත්සිරිමෙවන් රජතුමාය. (ක්‍රි. ව. 301-328)
හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු කිත්සිරිමෙවන් රජුවෙත ගොස් දළදා වහන්සේ රජු වෙත භාර කළහ. රජතුමා මහත් වූ සතුටට පත්ව අගනා කරඬුවක දළදාව තැන්පත් කර දේවානම්පියතිස්ස රජු කර වූ දම්සක්ගෙයි දළදා වහන්සේ සහිත කරඬුව වඩා හිදුවා මහත් වූ පුද සත්කාර පැවැත් වීය. එතැන් සිට සිංහල රජ දරුවන් ගේ අප්‍රමාණ ගෞරවයට හා වන්දනාවට පාත්‍ර වූ දළදා වහන්සේ මේ වන විට මහනුවර ශ්‍රී දළාදා මැදුරේ අගනා කරඬු සතක් තුල වැඩ සිටිති. දළදා වහන්සේ නොයෙක් අවස්ථාවල දි නොයෙක් ආකාරයේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන් සිදු කර ඇත.

අනෙකුත් දන්ත ධාතූන්, කේශ ධාතූන් හා ලෝම ධාතූන් ට සිදු වූයේ කුමක් ද?

මහා පරිනිර්වාණ සූත්‍රයට අනුව බුදු රජුන් ගේ අනෙකුත් දන්ත ධාතූන් ද, කේශ ධාතූන් හා ලෝම ධාතූන් ද නොයෙක් සක්වළින් පැමිණි දේවතාවෝ ගෙන ගොස් ඇත. බුදුරදුන් පිරිනිවීමට පෙර දෙවි මිනිසුන් සහිත ලෝකයාට වැද පුදා ගෙන පින් සිදු කර ගැනීමට මේ ධාතු ශේෂ වීමට අදිටන් කල බව පාළි ධාතු වංශයේ සදහන් වේ. ඊට වඩා වැඩි විස්තරයක් දක්වා නැත.
ඒත් හියුං සියං හිමියන් ඉන්දියාවේ හා අෆ්ගනිස්ථානයේ ප්‍රදේශ කිහිපයක බුදුරදුන් ගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා කිහිප නමක් වැඩ සිටින බව තම දේශාටන වාර්තවේ සදහන් කර තිබේ.
එහි සදහන් කර ඇති ආකාරයට ඇෆ්ගනිස්ථානයේ බාමියන් දේශයේ එක් විහාරයක බුදුරදුන් ගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේ නමක් හැරුණු විට පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ කෙනෙකුගේ දන්ත ධාතූවක් ද සක්විති රජ කෙනෙකුගේ දන්තයක් ද තැන්පත් කර තිබුනි. ඇෆ්ගනිස්ථාන්යේ කපීෂ දේශයේ එක් විහාරයක සිදුහත් කුමරු ගේ කිරිදතක් තැන්පත් කර තිබුණි.
ෆාහියන් හිමියන් ඛල්චා දේශයේ වැඩ හිදින දන්ත ධාතුවක් ගැනත් ඇෆ්නනිස්ථානයේ නගරහාර දේශය තුල වැඩ හිදින දන්ත ධාතුවක් ගැනත් තම වාර්තාවේ සදහන් කර ඇත. ඒත් එම ධාතූන් වහන්සේලා එම ප්‍රදේශ වලට ලැබුන ආකාරය ගැන විස්තර සදහන් කර නැත.
මෙසේ ඉන්දියාවේ ත් ඇෆ්ගනිස්ථානයේත් ප්‍රදේශ කිහිපයක දන්ත ධාතු කිහිප නමක් වැඩ සිටින බව සදහන් කර තිබුණ ත් මේ වන විට එම දන්ත ධාතූන් වහසේලා කුමන ස්ථානයක වැඩ සිටිනවා දැයි කිව නොහැක.
චීනයේ එක් විහාරයක අගනා කරඬුවක් තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ යැයි සැලකෙන දන්ත ධාතුවක් තැන්පත් කර තිබේ. “චීන දළදාවහන්සේ” යැයි ප්‍රකට මේ ධාතුන් වහන්සේ 1961 වසරේ දී ලංකාවට වැඩම කරවා ප්‍රදර්ශනය කර ඇත.

04 ග්‍රීවාස්ථි ධාතූන් වහන්සේ

කොඳු ඇට පෙලේ ඉහලින්ම් ඇති අස්ථි සත ” ග්‍රෙවී කශේරුකා ” නම් වෙයි. මේවා සත එකට ගෙන ග්‍රීවාස්ථිය ලෙස ද හදුන්වයි.

බුද්ධ ශරීරය ආදාහනය කරණ කල්හි දම්සෙනෙවි සැරියුත් මහ තෙරුන් ගේ සිසුවෙකු වූ ” සරභූ ” නම් මහත් ඍදි ඇති තෙරහු දැවෙන චිත්කයෙන් සූවාසූ දහසක් ධර්මස්කන්දය ස්පර්ශ කලා වූ ස්ඵටික මාණික්‍යමය මෘදංග භේරියක් (මිහිඟු බෙරයක්) වැනි වූ සර්වඥ ග්‍රීවාස්ථි ධාතුව ගෙණ අහසට පැන නැගී පන්සියයක් භික්ෂූන් ද සමගින් ලක්දිව මහියංගනයට වැඩම කළහ.

වැඩම කර සුමන සමන් දෙව් රජු බුදුන් වහන්සේගේ කේශ ධාතු නිදන් කර සත්‍ රියන් උසට කර තිබූ ඒ ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යමය ස්තූපයෙහි සර්වඥ ග්‍රීවාස්ථි ධාතූන් වහන්සේ තබා සීවලී සහ සුමන යන මහා ඍදි ඇති සාමණේරයන් වහන්සේලා දෙනම ලවා නාලොවින් ගෙන්වා ගත් මේද වර්ණ පාෂාණයෙන් සෑය වසා දොලොස් රියන් උසට ස්තූපය කරවා කුසිනාරා නුවරට ම වැඩම කලහ.
පසු කලෙක දේවානම්පියතිස්ස මහ රජු ගේ සොහොයුරෙකු වූ උද්ධචූළාභය කුමරු මහත් ආනුභවය ඇති ඒ සෑය දැක එය වසා තිස් රියන් උසට ස්ථූපයක් කර වීය. පසුව දුටු ගැමුණු මහ රජතුමා තිස් රියන් උස ඒ සෑය වසා අසූ රියන් උසට මහ සෑයක් කරවීය.

(මෙහි සියලු තොරතුරු උපුටා ගත්තේ ලද්දේ ගයාන් චානුක විදානපතිරන මහතා විසින් බුදු රදුන්ගේ ධාතූන් වහන්සේලා පිලිබද විස්තර කරමින් රචිත “ධාතු විස්තරය” නම් වූ ග්‍රන්තයෙනි.)

 

අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ ඉසිගිලි පර්වතයේදී පසේබුදුවරුන් ගැන වදාළ ඉතා රමණීය දෙසුමක් ගැන ඔබ අසා ඇති. බාහිර උපදෙස් නොලබා තමා තුළ ක්ෂණිකව ඇතිවන අවබෝධයක් තුළින් නිවන් දැකීම පසේබුදුවරුන්ගේ ස්වභාවයයි. බොහෝ විට උන්වහන්සේලා පසේබුද්ධත්වයට පත්වන තුරු තමන්ගේ මේ ජීවිතය මේ සකස් වෙමින් යන්නේ පසේබුදුබවට බව දන්නා බවක් නොපෙනේ. එහෙත් ජීවිතාවබෝධය පිණිස උන්වහන්සේලා තුළ ඇති නොසන්සිඳෙන ආශාව විසිනුයි උන්වහන්සේලාව ඒ තත්වය කරා ගෙන යන්නේ. එමෙන්ම බොහෝ පසේබුදුවරුන් උපත ලබා තිබෙන්නේ රජ පවුල්වලයි. රජකම හැරදා අභිනික්මන් කොට විමුක්ති ගවේෂණයේ යෙදීම උන්වහන්සේලාගේ ස්වභාවයයි.
පසේබුදුවරුන්ගේ යුගයේදී බාහිරින් ශ්‍රවණය කළ යුතු චතුරාර්ය සත්‍යය ධර්මයක් අසන්නට නොලැබේ. නමුත් අභ්‍යන්තර කුසලතාව වන යෝනිසෝ මනසිකාරයෙහි තියුණු ලෙස යෙදීම ඒ උතුමන්ගේ ස්වභාවයයි. තම තමන් මුහුණ දෙන අත්දැකීම් ඇසුරෙනුයි ජීවිතාවබෝධය පිණිස සිත සකස් වෙන්නේ.
දැන් ඔබ ඉගෙන ගන්නේ ද එබඳු පසේබුදුවරයන් වහන්සේ නමක් පිළිබඳවයි. සසරෙහි පුරන ලද පින් ඇති දරුවෙක් බරණැස රජ පවුලෙහි ඉපදුණා. ඔහුට තරුණ වියෙහිදීම රජකම ලැබුණා. නමුත් රාජකීය ජීවිතයට මේ යොවුන් රජතුමාගේ සිත ඇලුණේ නැහැ. තම බිසව කෙරෙහි වත් සිත ඇලුණේ නැහැ. දිනක් ඔහු ඇමති මඬුල්ල රැස් කළා.
“ප්‍රිය ඇමතිවරුනි, මට ජීවිතාවබෝධය ලබන්න ආසයි. අපි වගේ රජකරපු අයගේ නොගිණිය හැකි ඉතිහාසයක් මේ අතීතයේ තියෙනවා. ඒ රජකළ හැමෝම තම තමන් කළ දේ රැගෙන ගියා. හැබැයි ජීවිතාවබෝධය පිණිස වෙහෙසුණු රජවරු නම් තම ජීවිතයට යම්කිසි වටිනාකමක් ලබාගන්න ඇති කියලයි මට හිතෙන්නේ. මේ දඹදිව ඉතිහාසය බලද්දී අභිනික්මන් කළ රජවරුන්ගෙනුත් අඩුවක් නැහැ. ඇත්තෙන්ම මට මේ කිසි දෙයක් ගැන දැන් ආශාවක් නැහැ. මං කැමැතියි විමුක්තිය සොයාගෙන යන්න.”
ඇමතිවරු කලබල වුණා. “අහෝ! මහරජතුමනි, අපේ රට විනාශ වේවි. ඔබතුමාගේ රාජකාලය තුළ රට සුඛිත මුදිත වුණා. ජනයා සැප සේ වාසය කරනවා. සැප සම්පතින් දැන් අපි ආඪ්‍යව ඉන්නවා. සාමන්ත රජවරුන් අපේ රාජ්‍යයට ඇස් හෙලාගෙනයි ඉන්නේ. ඔබතුමා වැනි උතුම් නායකයෙක් අපට නැතිවුණොත් මුළු රාජ්‍යයම අනතුරේ.”
රජතුමා කල්පනා කළා. බිසව රජතුමා අසළ සිටිමින් හඬ හඬා මෙහෙම කිව්වා.
“මා ප්‍රිය දේවයන් වහන්ස, ඔබවහන්සේ නැතුව මා ඉන්නේ කොහොමද? මේ රජපරපුර වඳ වෙන්නට නොදී ඉදිරියට ගෙන යාම අපගේ යුතුකමයි. ඉතින් ස්වාමීනී, අඩු ගණනේ රජ පරපුර පැවැත්වීම පිණිස අපි දරු සම්පතක්වත් ලබාගත යුතුයි.”
රජතුමා අනුකම්පාවෙන් එයට එකඟ වුණා. “ඒකත් ඇත්ත. පුත් කුමරෙක් සිටියොත් මගේ බන්ධන වලින් මට නිදහසක් ලැබේවි. එතකොට මට පෙර සෘෂිවරු විමුක්තිය සොයා ගිය පරිද්දෙන් අභිනික්මන් කරන්නට පුළුවන්” කියා කල්පනා කොට නිශ්ශබ්ද වුණා.
ටික දවසකින් දේවියට දරු සම්පතක් ලැබෙන ලකුණු පහළ වුණා. ඇමැතිවරු රැස්කළ රජතුමා මෙහෙම කිව්වා.
“ප්‍රිය ඇමැතිවරුනි, දැන් බිසවුන් වහන්සේට දරු ගැබක් පිහිටා තිබෙනවා. පුතෙකු උපන්නොත් ඔහුට ඔටුණු පළඳවා රාජ්‍ය විචාරන්න. මා පැවිදි වෙන්න යනවා.”
“අනේ මහරජතුමනි, එහෙම කරන්න එපා….! බිසවුන් වහන්සේට ලැබෙන්නේ දුවක් ද පුතෙක් ද කියා අපට තාමත් කියන්න අමාරුයි. දරුවා ලැබෙන කම් ඉවසන සේක්වා…!”
රජතුමා නිශ්ශබ්ද වුණා. බිසව පින්වත් පුත් රුවනක් බිහි කළා. ඇමතිවරු රැස් වී රජතුමාට බොහෝ කරුණු කිව්වා.
“භවත් මහරජාණෙනි, කුමරු තාම ළදරුයි. තාම දන්නේ සිනහසීමත්, හැඬීමත් පමණයි. එනිසා කුමරුට සුදුසුකල් එළැඹෙන තෙක් ඔබවහන්සේගේ ජනයා රැකගන්නා සේක්වා!”
රජතුමා නිශ්ශබ්ද වුණා. කුමරුට සුදුසු කල් පැමිණුනා. ඇමතිවරුන් රැස් කළ රජතුමා මෙහෙම කිව්වා.
“ප්‍රිය ඇමතිවරුනි, දැන් මට නවතින්න කලක් නැහැ. ජනතාවට ඇති අනුකම්පාව නිසයි මං මෙතෙක් කල් ඉවසා සිටියේ. කුමාරයාට ඔටුණු පළඳවන්න. මා රාජ්‍ය කළ ආකාරයෙන්ම කරගෙන යන්න. මා තවදුරටත් රාජ්‍යකරණයෙහි යෙදෙන්නෙ නෑ. මට සත්‍යාවබෝධය අවශ්‍යයි.”
රජතුමා කරණවෑමියන් ලවා කෙස් රැවුල් බා ගත්තා. ශ්‍රමණ පරිෂ්කාර ගෙන්වා ගෙන ගිහි වස්ත්‍ර ඉවත් කොට හැඳපොරොවා ගත්තා. මහාජනක රජු අභිනික්මන් කළා සේ මේ යොවුන් රජතුමා ද මාළිගාවෙන් නික්ම මහමගට බැස්සා. සියලු පිරිවර ජනයා මහත් සේ කම්පා වුණා. මුළු රාජධානිය ම කැළඹුණා. විමුක්තිය සොයමින් හුදෙකලාවේ වනඅසපුවකට පියමං කරන රජතුමා දකින්නට ජනයා රැස් කකා පැමිණුනා. ඔවුන් හඬා වැළපුණා. ළයෙහි අත්පැහැර ඝෝෂා කළා. රජතුමා නිශ්ශබ්දව පිටත් වුණා. ඔවුන් පසුපස්සේ ඒමේ නිමාවක් නෑ. රජතුමා බැරිම තැන සැරයටියෙන් පාර හරහට ඉරක් ඇන්දා.
“ඔන්න මං රේඛාවක් ඇන්දා. මෙතනින් එයාට කවුරුවත් එන්න එපා!”
මහාජනයා එම රේඛාව මත හිස තබා සිඹිමින් බිම වැතිරී හඬන්න ගත්තා. පුංචි කුමාරයාට හඬ නගා කිව්වා,
“අනේ රත්තරං කුමරුනේ… ඔබගේ පියාණන් වහන්සේගේ රජ අණ නිසා අපට මේ රේඛාවෙන් ඔබ්බට යන්න වරම් නැහැ. එහෙත් කුමාරයාණෙනි, ඔබට නම් තම පියාණන් ළඟට යා හැකියි නේද?”
එතකොට කුමාරයා ‘පියාණනේ…. පියාණනේ…. මාත් එනවා’යි කියමින් රේඛාව මැඬගෙන ගොස් රජතුමා වැළඳගත්තා. රජු මෙහෙම කල්පනා කළා.
‘මං මේ තාක්කල් මුළු මහා ජනකායම මගේ දරුවන් වගේ ආදරයෙන් රැකගත්තා. එහෙම එකේ මේ එක දරුවෙක් ආරක්ෂා කිරීම මට එච්චර ප්‍රශ්නයක් නැහැ.’
ඉතින් රාජඉර්ෂීන් වහන්සේ තම පුතාත් සමඟ කෙමෙන් කෙමෙන් ශ්‍රමණයන් වහන්සේලා වැඩසිටින වනයට පැමිණුනා. එහි හුදෙකලා කුටි තියෙනවා. මැටියෙන් තැනූ පිල් තියෙනවා. සක්මන් මළු තියෙනවා. හැබැයි රජමාළිගාවේ ඇති වටිනා සුඛෝපභෝගී ආසන කිසිවක් නැහැ. පුත් කුමරා මහත් අසීරුවකට පත්වුණා. සීතල හමන විට ‘පියාණෙනි, සීතලයි’ කියා හඬනවා. අව් රස්නය වැඩි විට ‘පියාණෙනි, අව්ව සැරයි’ කියා හඬනවා. මදුරුවන් කන විට ‘පියාණෙනි, මාව මදුරුවන් කනවා’ කියා හඬනවා. බඩගිනි, පිපාස දැනුන විට ‘පියාණෙනි, මට බඩගිනියි. පියාණෙනි, මට පිපාසයි’ කියා හඬනවා.
රාජඉර්ෂීන් වහන්සේට අභිනික්මන් කළ අරුත සපයාගන්න නොහැකි වුණා. මහත් කරුණාවෙන් යුතුව දරුවාට ඇප උපස්ථාන කළා. ඒ වෙනුවෙන් මුළු රැයත්, දවාලත් ගත වුණා. දරුවාව සනසා ගමට පිඬු සිඟා වඩිනවා. ගමෙන් ලැබෙන්නේ රජ බොජුන් නොවෙයි. තණ හාල්, කඩල, මුල් ඇට ආදිය මිශ්‍ර කළ ආහාරයයි. කුමාරයා ‘පියාණෙනි, මේවා මට වළඳන්න අමාරුයි’ කිය කියා ස්වල්පය බැගින් අනුභව කරද්දී කෙමෙන් කෙමෙන් සිරුර මැළැවී ගියා. අව්වෙහි කපා දැමූ නෙළුමක් මෙන් මැලවුණා. රාජඉර්ෂීන් වහන්සේට මේ දරුවා ගැන මහත් අනුකම්පාවක් ඇතිවුණා.
“පුතේ… එහෙනම් අපි ටික දවසකට නගරයට යමුද? එතකොට ඔයාට රසවත් ආහාර ටිකක් ලැබේවි.”
“අනේ පියාණෙනි, එහෙනම් අපි යමු.”
රාජ ඉර්ෂීන් වහන්සේ මේ දරුවාත් සමඟ පැමිණ සැරයටියෙන් රේඛාව ඇන්ද තැන නැවතුණා. ඒ වන විට බිසවුන් වහන්සේ ඇමතියන්ට මෙහෙම කියා තිබුණා.
“කුමාරයාට වනාන්තරයේ ජීවත් වෙන්න අමාරුයි. කීප දිනකින්ම ආපහු හැරී එන්න පුළුවන්. එහෙම ආවොත් නැවත මාළිගාවට කැඳවාගෙන එන්න ඕන” කියලා සේනාව රඳවලා තිබුණා.
රාජඉර්ෂීන් වහන්සේ එතැනට වැඩි වග බිසවට සැළවුණා. පුරාංගනාවන් පිරිවැරූ බිසව එතැනට පැමිණෙද්දී රාජඉර්ෂීන් වහන්සේ කුමරාට මෙහෙම කිව්වා.
“පුතේ, අන්න ඔබ මෑණියන් ඉන්නවා. පුතා එතනට යන්න. පුතාට කිසි හිරිහැරයක් නොවේවා!”
කුමරා දුවගොස් මෑණියන් වැළඳගත්තා. රාජඉර්ෂීන් වහන්සේ ආපසු හැරී පසේබුදුවරුන් වසන වනයට පැමිණියා. උන්වහන්සේට අමුතු නිදහසක් දැණුනා. සීතලයි, රස්නෙයි, බඩගිනියි කියා හඬන්නට දැන් කවුරුත් නැහැ. එකල තම දරුවා නිසා සිතෙහි හටගත් බැඳීමෙන් සිරවී සිටි අයුරු උන්වහන්සේට වැටහුණා. දැන් ඒ සියල්ලෙන් නිදහස්ව හුදෙකලාවේ සිටීමෙන් ලැබෙන සැපය ටිකෙන් ටික තේරුම් ගනිද්දී සිත සමාධිමත් වුණා. ජීවිතාවබෝධය පිණිස සකස් වුණා. සියලු කෙලෙසුන්ගෙන් නිදහස් වුණා. පසේබුදුවරයෙක් බවට පත්වුණා.
හිමාලයේ ගන්ධමාන පර්වතයෙහි මංජූසක රුක් සෙවණේ දී අනෙත් පසේබුදුවරයන් වහන්සේලා මෙතුමාගෙන් තම ජීවිතාවබෝධයට පාදක වූ කරුණු ඇසුවා. එවිට මේ පසේබුදුවරයන් වහන්සේ මෙම ගාථාව වදාළා.
ඒවං දුතියේන සහා මමස්ස
වාචාභිලාපෝ අභිසජ්ජනා වා
ඒතං භයං ආයතිං පෙක්ඛමානෝ
ඒකෝ චරේ ඛග්ගවිසාණ කප්පෝ
“මට දෙවැන්නෙක් සමඟ මේ විදිහට ජීවත් වෙන්නට සිදු වූ නිසා නිසරු වචන කිය කියා ඉන්න සිදුවුණා. අනිත් කෙනාට ඇලී ඉන්නත් සිදුවුණා. ඇත්තෙන්ම මේ තුළින් ඇතිවන අනාගත ප්‍රමාදය ගැන මට භයක් ඇතිවෙනවා. දැන් මං හැසිරෙන්නේ තනිවම හුදෙකලාවේමයි. කඟවේනෙකුගේ හිස මත තියෙන තනි අඟක් වගෙයි.”
පූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් සුත්ත නිපාත අට්ඨකතාව ඇසුරෙන් රචිත
අසිරිමත් පසේබුදු පෙළහර ග්‍රන්ථයෙන් උපුටා ගන්නා ලදී ෴

පිළින්‍දිවච්ජ මහ රහතන් වහන්සේ සුවඳ දුම් පිදූ පිනෙන් අනුසස් දහයක් ලැබුණු බව දක්වා ඇත.

▶ සුවඳවත් සිරුරක් ඇත්තෙකු වේ.
▶ කීර්තිමත් ජීවිතයක් ලැබේ.
▶ යසස් ඇත්තෙකු වේ.
▶ වහා වැටහෙන නුවණක් ලැබේ.
▶ තීක්‍ෂණ නුවණ ලැබේ.
▶ භූරි පඤ්ඤ යන නුවණ ලැබේ.
▶ හාසු පඤ්ඤ නුවණ ලැබේ.
▶ ගැඹුරු නුවණ ඇත්තෙකු වේ.
▶ විපුල වූ නුවණ ඇත්තෙකු වේ.
▶ ජවන ප‍්‍රඥාව ලැබේ.

පිළින්‍දිවච්ජ මහ රහතන් වහන්සේ, පදුමුත්තර බුදුන් දවස හංසවතී නුවර ඉපිද රජතුමා ගේ මාළිගයේ දොරටු පාලකයෙකු ලෙස සේවය කරන කාලයේ එම බුදුරජුන් ගේ පියා වූ ආනන්ද මහ රජතුමා, තම නුවර දී වෙන කිසිවෙකුට අවස්ථාවක් නොදී බුදුන් ප‍්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නයට සිව්පසයෙන් උපස්ථාන කළේ ය. රජු හා කුඩා කල සිට මිතුරන්ව සිටි හෙයින් රජුගෙන් ලද වරයක් සඳහා බුදුන් ප‍්‍රමුඛ මහා සංඝයාට දන් දීම පිණිස අවස්ථාවක් ලබා දෙන ලෙස රජුගෙන් ඉල්ලා සිටින ලදි. මෙයට අකමැති වූ රජු පසුව අධිකරණ විනිශ්චයකින් ලබා දුන් තීන්දුව මත නො කඩවා මාස තුනක් බුදුන් ප‍්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට සිව්පසයෙන් ඇප උපස්ථානය සඳහා මොහුට ඉඩ සලසා දෙන ලදි. මේ ලද අවස්ථාවෙන් නො කඩවා තුන් මසක් මුළුල්ලේ බුදුන් ප‍්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට සිව්පසයෙන් උපස්ථාන කළ පිනින් මේ තරම් අනුහසක් ලැබ අවසානයේ ගෞතම බුදුසසුනේ දෙවියන්ට ප‍්‍රිය වූවන් අතර අග තනතුරද ලබන ලදි. එබැවින් සත් පුරුෂයෝ තැම්පත් සිතින් යුතුව ම කුසල කර්ම කරත්වා.

සත්පුරුෂයිනි, ශ‍්‍රද්ධාව අවදි කරගෙන නුවණින් යුක්තව එකඟ වූ නොවිසිරුන සිතින් කරන පුංචි දෙයක් වුව ද මහත් ඵල ආනිශංස ගෙන දේ.

(අපදාන පාලිය පිළින්‍දිවච්ජ අපදනය)

දානයෙහි අනුසස් පිළිබඳව බෞද්ධ ජනතාව පැහැදිලිව කරුණු දනිති. දානයන් අතර මෙහිදී අපගේ අවධානය යොමුවන්නේ වස්ත්‍ර දානය හා එහි ආනිසංස පිළිබඳවය. පූජා වශයෙන් හෝ අනුග්‍රහ වශයෙන් හෝ තමා සතු වස්ත්‍රයක් කර්මඵල සලකා දීම හෙවත් පූජා කිරීම වස්ත්‍ර දාන නම් වේ. මෙසේ සලකා සිදු කරන වස්ත්‍ර දානය සසර පුරා සැප විපාක උදාකරයි.

“වස්ත්‍ර” යනු මනුෂ්‍ය ජීවිතයට අවශ්‍ය කරන මූලික අවශ්‍යතාවයන්ගෙන් ප්‍රධාන එකකි. දානය අතර කඨින වස්ත්‍ර පූජාව අටමහ පින්කම් අතර පළමුවැන්න වේ. එමෙන්ම චීවර දානය සිව්පසයෙහි පළමුවැන්න ද වේ. සීතෝෂ්ණ නැසීම පිණිස, මැසි,මදුරු අව්, සුළඟ සර්ප ආදීන්ගේ ස්පර්ශය නැසීම පිණිස විලිබිය රඳවා සංවරය පිණිස වස්ත්‍ර භාවිතය අවශ්‍ය කරන බව සියලු දෙනා දන්නා කරුණු අතර වේ. මෙම අවශ්‍යතා සපිරෙන පරිදි යමෙක් සිල්වත් කෙනෙකුට හෝ දුසිල්වත් කෙනෙකුට යම් වස්ත්‍ර පූජාවක් සිදු කරයි ද, එය ඔහුට සසර පුරා පින් වැඩෙන මහඟු පුණ්‍ය කර්මයකි.

වස්ත්‍ර පූජාවක් සිදු නොකර කෘතපුණ්‍යානුභාවයේ දේව භවයක ඉපිද දේව සම්පත් ලැබුවද වස්ත්‍ර අහිමිව යා හැකි බව බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ දෙවියන් පිළිබඳ කතා පුවත් විමසීමෙන් පැහැදිලි වේ. අතීතයේ පටන් සැදැහැති බෞද්ධයෝ මිය ගිය ඤාතීන් උදෙසා සිදු කරන දානමය පින්කම් අවස්ථාවකදී එයටම වස්ත්‍ර පූජාවක් ද එකතු කරති. එලෙස සිදු කරනුයේ ඉහත කරුණු සැලකිල්ලට ගෙන බව පැහැදිලි වේ.

වස්ත්‍ර පිදීමේ ආනිසංස අපදාන පාලියේ ස්ථවිරස්ථවීරී අපදානයන්හි දැකිය හැකිය. පිළින්දවච්ඡ මහරහතන් වහන්සේ පෙර භවයක බුදුරජාණන් වහන්සේට සහ මහා සංඝයාට ද වස්ත්‍ර අටක් පුදා ඵලානිසංස අටක් ලැබූ බව අපදානපාලිය තුළ දක්වා ඇත.

තමන්ගේ අතීත චරිතය ප්‍රකාශ කරන්නාවූ උන්වහන්සේ වස්ත්‍ර දානයේ ඵලානිශංසයක් වෙන වෙනම ප්‍රකාශ කළහ. ඒ අනුව උන්වහන්සේට උපන් සෑම භවයකදීම රන්වන් සිරුරක් ද, රජස් රහිත සිරුරක් ද, රැස් විහිදෙන සිරුරක් ද, ප්‍රතාපවත් සිරුරක් ද, සිනිඳු සිරුරක් ද හිමි වූහ. තවද භවයෙහි සැරිසරන උන්වහන්සේගේ හිස මත සුදු පැහැය ඇත්තාවූද, කහ පැහැය ඇත්තාවූ ද, රතු පැහැය ඇත්තාවූ ද ලක්‍ෂ ගණන් වස්ත්‍ර දැරූහ. එසේම උන්වහන්සේ ගෞතම බුද්ධ ශාසනයේ ශ්‍රාවකයෙක් වී දේවතාවන්ට පි‍්‍රයමනාප පුද්ගලයන් අතුරෙන් අගතනතුරට ද පත් වූහ.

එසේම උප්පලදායිකා මෙහෙණ තමන් පෙර භවයකදී කරන ලද වස්ත්‍ර දානය ආනිසංස පිළිබඳව මෙසේ අපදානපාලියේ දක්වා ඇත. ‘මම ශ්‍රද්ධාදී ඉඳුරන් ඇති මහණකුගේ පාත්‍රය’ ගෙන උතුම් අහරින් පුරවා දහසක් අගනා වස්ත්‍රයක් පූජා කළෙමි.

ඒ පින්කමෙන් මිනිස් කය හැරපියා තව්තිසා දෙව් ලොව ගියෙමි. දහසක් දෙව් රජුන්ට මෙහෙසි බව කළෙමි. දහසක් සක්විති රජවරුන්ට මෙහෙසි බව කළෙමි. මාගේ පැහැය උපුලකට බඳු වෙයි. අභිරූප වූ දැකුම්කලු වූ සර්වාංග සම්පන්න අභිජාත වූ සෝභාවන් ස්ත්‍රියක් වීමි.

ශාසනයේ පැවිදිව සත්වැනි රාත්‍රියට නොපැමිණ චතුස්සත්‍යාවබෝධයට පැමිණියෙමි. යනුවෙන් දක්වා ඇත. එසේම මහාප්‍රජාපතී ගෝතමී පටාචාරා ආදී ස්ථවිරී අපදානයන්හි වස්ත්‍ර පූජාවක් හා ලැබූ ඵලානිසංසයන් ගැන විස්තර දක්වා ඇත.

එමෙන්ම ඒතදස්ස තෙරුන් වහන්සේ පෙර භවයක දී තමා සතු එකම වස්ත්‍රය පදුමුත්තර බුදුරජාණන් වහන්සේට පුදා ආනිසංස අටක් ලැබූ බව බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ දැක්වේ. උන්වහන්සේ සිදු කළ එකම වස්ත්‍ර දානයේ ආනිසංස බලයෙන් කල්ප ලක්‍ෂයක් මුළුල්ලෙහි දුගතියකට නොගියහ. ශක්‍රදේවේන්ද්‍රව සතිස් වරක් ද, සක්විති රජව තෙතිස් වරක් ද, ප්‍රදේශ රාජ්‍යව මෙතෙකැයි ගිණිය නොහැකි වාර ගණනක් ද ඉපදුනහ. මිනිස් ලොවෙහි හා දෙව්ලොවෙහි පමණක් සැරි සැරූ උන්වහන්සේ රූප සම්පත්තිය ද මැඬලිය නොහැකි ප්‍රතාපවත් සිරුරු සම්පත්තිය ද ගිණිය නොහැකි අපමණ වූ වස්ත්‍ර සම්පත්තිය ද සිත් වූ පරිදි ලැබූහ.

සසර පුරාවට සැප විපාක උදාකරවන වස්ත්‍ර දානයට අතීතයේ මෙන්ම අදද සැදැහැති බොහෝ බෞද්ධයෝ මහත් අභිරුචියක් දක්වති. ජීවිතයේ කවරම හෝ අවස්ථාවකදී තමාට වඩා සීලයෙන් ගුණයෙන් උසස් පැවතුම් ඇති උතුමෙකුට වස්ත්‍රයක් පිදීමට ලැබීම පින් කැමති බෞද්ධයෝ මහත් භාග්‍යයක් කොට සලකති. ඒ අනුව භික්‍ෂූන් වහන්සේලා උදෙසා චීවර දානය ද, සිල්වත් උපාසක උපාසිකාවන් උදෙසා සිල් රෙදිද පූජා කරති.

දුගී මගී යාචක ආදීන් උදෙසා ද ඇඳුම් පැලඳුම් ලබාදෙති. වස්ත්‍ර දානයේ දී වඩාත් ආනිශංස දායක වන්නේ බොහෝ දෙනෙකුට සැදැහැ සිත් ඇති කරවන වස්ත්‍ර පිදීමෙන් ය. ඒ ආකාරයෙන් බැලූ විට මහත්ඵල මහානිසංස උදාකරවන චීවර දානය හැරුණු කොට වස්ත්‍ර පිදීම වඩාත් ආනිසංස දායක වන බව පැහැදිලි වේ.

ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි.

දේවාලේගම ඤාණරතන හිමි

ඔබ රැස්කරන පිනත් එක්ක, චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධය කරා යන්න නම් කරුණු දෙකක් ඕන. ඒ තමයි, ‘පින’ ඕන. ඒ වගේම ‘අවබෝධය’ ඕන. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාසනයෙන් ගිහි හෝ පැවිදි හෝ අය අතරින් අපි බලාපොරොත්තු වෙන්නේ මේ දෙක විතරයි. අපට වැදගත් වෙන්නේ ඒ දෙක විතරයි. මොකද, අපි අරගෙන යන්නේ ඔය දෙක විතරයි. පිනයි, අවබෝධයයි. ඔබට අරගෙන යන්න තියෙන්නෙත් ඒ දෙක විතරයි.

නමුත් යුතුකම් හැටියට අපි අනිත් හැම දෙයක්ම කරන්න ඕන. ඒ ඔක්කොම කරන්නේ යුතුකම් හැටියටයි. හැබැයි බලාපොරොත්තු වෙන්න ඕන, මේ ජීවිතයේ හැකිතාක් පිනයි අවබෝධයයි රැස්කරගන්න.

තමන්ගේ පුරුද්ද පිනට බාධා කරනවා. පාප මිත‍්‍රයා අවබෝධයට බාධා කරනවා. එතකොට පුරුද්දත්, පාප මිත‍්‍රයෙකුත් එකතු වුණොත් ඉවරයි. මේ නිසා පින රැස් කරගන්න. මේ ජීවිතයේ හොඳට පින් රැස් කරන්න.

ඒ වගේම දැන් චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධයට ධර්මය විවෘත කරලා ඉවරයි. ඒක කාටවත් හංගන්න බෑ. ඒකට අපහාස කරලා නැතිකරන්න බෑ. ඒකට ගරහලා නැති කරන්න බෑ. කැලෑ පත්තර ගහලා නැතිකරන්න බෑ. ඒකට නින්දා කරලා නැතිකරන්න බෑ. හේතුව, ඒ චතුරාර්ය සත්‍යය කියන්නේ මගේ දෙයක් නොවෙයි. සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් පුරා පෙරුම්දම් පුරා සේනා සහිත මාරයා පරදවා දස දහසක් ලෝක ධාතුව කම්පිත කරවමින් චතුරාර්ය සත්‍යය දේශනා කළ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මයයි. ඒක මතු කළාට පස්සේ කාටවත් විනාශ කරන්න බෑ. ඒක තමයි ලෝකයේ සත්‍යය.

සත්‍යය කියන එක පුදුම දෙයක්. සත්‍යය කියන එක හැමදාම ලෝකයේ තිබෙන දෙයක්. සත්‍යය කියන එක අනවබෝධයෙන් වැහිලා යනවා. නමුත් ඒක තියෙනවා. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරපු මේ චතුරාර්ය සත්‍යය තියෙන්නේ කොහේද? බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළා මේ චතුරාර්ය සත්‍යය තියෙන්නේ සිත සහිත, විඤ්ඤාණය සහිත, සඤ්ඤා සහිත බඹයක් පමණ වූ මේ ශරීරයේ කියලා. ඒක පාප මිත‍්‍රයෝ නිසා වැහිලා යනවා. ඒ වගේම තමන්ගේ සසරේ තියෙන වැරදි පුරුදු නිසාත් වැහිලා යනවා. තමන්ගේ දුෂ්ටකම් නිසා, තමන්ගේ අවිද්‍යාව නිසා, තමන්ගේ මෝඩකම නිසා, තමන් නුවණින් කල්පනා නොකරන නිසා, තමන් තුළින්ම මතුකරගන්න තිබෙන දේ තමන්ට නොලැබී යනවා.

ඒ චතුරාර්ය සත්‍යය තුළ තමන් ගැන තමන්ට අවබෝධය ලබාදෙනවා. තමන්ගේ ජීවිත රටාව තමන්ට හඳුන්වලා දෙනවා. තමන්ගේ ජීවිත ගමනේ විමුක්තිය තමන්ට පෙන්වා දෙනවා. ඒ සඳහා තියෙන ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය තමන් තුළ උපදවා ගන්න ඕන බව තමන්ට තේරුම් කරලා දෙනවා.

ඒක බාහිරින් ගන්න බෑ. ඇඳුමක් නම් බාහිරින් ඇඳගන්න පුළුවන්. චතුරාර්ය සත්‍යය ඇඳුමක් නෙවෙයි. පාරක් නම් බාහිරින් කපාගෙන යන්න පුළුවන්. චතුරාර්ය සත්‍යය බාහිරින් කපාගෙන යන පාරක් නොවෙයි. සැරසිල්ලක් නම් (ඒ කියන්නේ මාලයක්, කරාබුවක් නම්) බාහිරින් පළන්දගන්න පුළුවන්. ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය එහෙම පළන්දවගන්න පුළුවන් දෙයක් නෙවෙයි. එහෙනම් මෙන්න මේ අවබෝධය තමා විසින්ම හිතාමතා තමා තුළම දශමය දශමය හරි ඇති කරගන්න ඕන දෙයක්.

චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධය කරා යන්න අපට වුවමනා වන ප‍්‍රධාන දෙයක් තමයි පටිච්ච සමුප්පාදය ගැන තේරුම් ගැනීම. පටිච්ච සමුප්පාදය කියලා කියන්නේ අපි ඉපිද ඉපිද, මැරි මැරී ආපු ගමනේදී මේක සිදුවීම් මාලාවක් හැටියට ආවා කියලා ඇති කරගන්නා අවබෝධයයි. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඒක සම්පූර්ණයෙන්ම හෙළිදරව් කරලා තියෙනවා. උන්වහන්සේ ඒක සම්පූර්ණයෙන්ම පෙන්වා දෙනවා, පැහැදිලි කරලා දෙනවා. ඔබ ඒක ටික ටික අවබෝධ කරගන්න ඕන.

ඉපදුණා කියන්නේ මොකක්ද? භවය කියන්නේ මොකක්ද? උපාදාන තියෙනවා කියන්නේ මොකක්ද? ඔබ තුළ තණ්හාව ඇතිවෙන්නේ කොහොමද? ඔබ තුළ සැප, දුක්, උපේක්ෂා විඳීම් ඇතිවෙනවා නම්, ඒක කොහොමද ඇතිවෙන්නේ? ඔබ ලෝකය හඳුනාගන්නවා නම්, ඒ කොහොමද? ඔබ තුළ විඤ්ඤාණය තියෙනවා නම්, ඒ විඤ්ඤාණය කොයි විදිහටද වැඩ කරන්නේ? ඔබ තුළ අවිද්‍යාව තියෙනවා නම්, ඒ මොන වගේ එකක්ද? එතකොට මේ කවුරු තුළ තියෙන එකක්ද හොයන්න යන්නේ? තමන් තුළ තියෙන එකක්. තමන් ගැනයි මේ හොයන්න යන්නේ. බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ දේ තුළින් තමන් ගැන හොයන්න යන කොට ඒක සදාකාලික සත්‍යයක් කියලා තමන්ටම තේරුම් යනවා. ඒ වගේම මේ ජීවන රටාව අපිට නවත්වන්න බැරි වේගයකින් දිගටම උපතක් කරා යනවා.

අපි හරක් පට්ටියක් ඉන්නවා කියලා ගනිමු. මේ හරක් පට්ටියේ වස්සෝ ඉන්නවා. වැස්සියෝ ඉන්නවා. ඔක්කෝම ඉන්නවා. මේකෙ ඉන්නවා හරක් පැටියෙක්. මේ හරක් පැටියා අර ඔක්කෝම වස්සො, වැස්සියෝ මැද්දෙන් මව් දෙන හොයාගෙන දුවන්නේ නැද්ද? මව් දෙන හොයාගෙන දුවගෙන ගිහිල්ලා තන බුරුල්ලේ එල්ලෙනවා.

හරක් පැටියා මව් වැස්සියගේ තන බුරුල්ලේ එල්ලෙනවා වගේ තමයි අපි මෙහෙන් මැරෙන කොට කර්මානුරූපව ආයෙ උපතක් කරා යන්නේ. ඒ නිසා මේ යන රටාව අපට තේරුම් ගන්න, අප බුද්ධිය මෙහෙයවන ආකාරය අතිශයින්ම වැදගත්. මේ බුද්ධිය මෙහෙයවීමට නම් මේ ජීවිතයේ බුදු කෙනෙකුගේ ධර්මයම ලැබෙන්න ඕන. වෙන කෙනෙකුගේ ධර්මයකට මේක කරන්න බෑ. වෙන කෙනෙකුගේ ධර්මයකට බුද්ධිය මෙහෙයවලා දෙන්න බෑ.

බුද්ධිය මෙහෙයවලා දෙන්න නම් ‘මේ විඤ්ඤාණය සම්බන්ධ වෙලා මෙහෙම ක‍්‍රියාත්මක වෙනවා. කර්මය වේගයෙන් උපතක් කරා යන්න ප‍්‍රධාන සාධකයක් වෙනවා. අභ්‍යන්තර වශයෙන් අපේ ජීවිතයේ වෙනම කෙලෙස් ගොඩක් තියෙනවා. මේවා එක එක ස්වරූපයෙන් ක‍්‍රියාත්මක වෙනවා. ඊළඟට මේ ඔක්කොම ඇස, කණ, නාසය, දිව, කය, මනස ඔස්සේ සිද්ධවෙලා යනවා’ කියලා මේ රටාව ගැන අවබෝධයක් ඕන. සිහිය දියුණු කරන්න ඕන. වීරිය දියුණු කරන්න ඕන. ඉන්ද්‍රිය සංවර කරන්න ඕන.

මේ දර්ශනය ලෝකයේ අතිශයින්ම දුර්ලභ එකක්. ඉතාමත් කලාතුරකින් මනුෂ්‍යයෙකුට අහන්න ලැබෙන එකක්. ඒක එකපාරටම ඇසීමෙන් අවබෝධ වෙන්නේ නැති නිසා තමයි අපි පොත් හැටියට ඉදිරිපත් කරලා, කැසට් හැටියට ඉදිරිපත් කරලා, ත‍්‍රිපිටක පරිවර්තන හැටියට ඉදිරිපත් කරලා දෙන්න මහන්සි ගන්නේ.

මොකද හේතුව, යම්කිසි කෙනෙකුට ධර්මය පොඞ්ඩක් හරි තේරුණොත්, ශ‍්‍රද්ධාව ඇතිවුණොත්, (මම කිව්වා ඒ ශ‍්‍රද්ධාව ඇතිවුණාට පස්සේ එයා හිතන්නේ මොන වගේ පුද්ගලයෙක් හැටියටද? බරපතල විදිහට හිතන පුද්ගලයෙක් වෙනවා කිව්වා නේද?) බරපතල විදිහට මේක හිතන මනුස්සයෙක් වෙනවා. ඒ බරපතල විදිහට හිතීමත් එක්ක තමයි එයාට මේ මනුස්සයා කෙරෙහි අනුකම්පාවක් ඇතිවෙන්නේ. ශ‍්‍රද්ධාවට ආවේ නැත්නම් ඒ අනුකම්පාව ඇතිවෙන්නේ නෑ. ‘මම ප‍්‍රධාන වෙන්න ඕන. මම කණ්ඩායමක් හදාගන්න ඕන. මම අධිපති වෙන්න ඕන. මම මටම කියලා ලෝකයක් හදාගන්න ඕන’ කියලා හිතෙනවා නම් ඒ ඔක්කොම එයාට එපා වෙනවා.

එයාගේ ඔළුවට යන්නේ ඒක නෙවෙයි. ‘මම කොහොම හරි පින් රැස්කරගන්න ඕන. මම කොහොම හරි මේක අවබෝධ කරගන්න ඕන’ කියලා. ඔය දෙක ඔස්සේ විතරයි එයා යන්නේ. හොඳට ශ‍්‍රද්ධාව ඇතිවුණා නම්, මේ දෙක ඔස්සෙයි එයා යන්නේ. ඒ දෙක තමයි ‘මම කොහොම හරි පින් රැස් කරගන්න ඕන. මම කොහොම හරි මේක අවබෝධ කරගන්න ඕන’ කියලා. මෙන්න මේ දෙක ජීවිතයේ ඇති කරගෙන හැකිතාක් පින් රැස්කර ගැනීමත්, චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධය කරා යන්නටත් මේ ජීවිතයේදීම ඔබට වාසනාව උදාවේවා!

පූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ

උපුටාගැනීම – “පින සහ අවබෝධය” පොතෙන්

« Newer Posts - Older Posts »

Categories

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 114 other followers