Posted by: lrrp | July 8, 2018

36496784_10216299117058616_731821998711242752_n

Advertisements
Posted by: lrrp | July 8, 2018

Dhaniya sutta

Dhaniya the cattleman:
“The rice is cooked,
my milking done.
I live with my people
along the banks of the Mahi;
my hut is roofed, my fire lit:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

The Buddha:
“Free from anger,
my stubbornness gone,
I live for one night
along the banks of the Mahi;
my hut’s roof is open, my fire out:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

Dhaniya:
“No mosquitoes or gadflies
are to be found.
The cows range in the marshy meadow
where the grasses flourish.
They could stand the rain if it came:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

The Buddha:
“A raft, well-made,
has been lashed together.
Having crossed over,
gone to the far shore,
I’ve subdued the flood.
No need for a raft
is to be found:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

Dhaniya:
“My wife is compliant, not careless,
is charming, has lived with me long.
I hear no evil about her at all:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

The Buddha:
“My mind is compliant, released,
has long been nurtured, well tamed.
No evil is to be found in me:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

Dhaniya:
“I support myself on my earnings.
My sons live in harmony,
free from disease.
I hear no evil about them at all:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

The Buddha:
“I’m in no one’s employ,
I wander the whole world
on the reward [of my Awakening].
No need for earnings
is to be found:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

Dhaniya:
“There are cows, young bulls,
cows in calf, & breeding cows,
& a great bull, the leader of the herd:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

The Buddha:
“There are no cows, no young bulls,
no cows in calf or breeding cows,
no great bull, the leader of the herd:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

Dhaniya:
“The stakes are dug-in, immovable.
The new muñja-grass halters, well-woven,
not even young bulls could break:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

The Buddha:
“Having broken my bonds
like a great bull,
like a great elephant
tearing a rotting vine,
I never again
will lie in the womb:
so if you want, rain-god,
go ahead & rain.”

The great cloud rained down
straightaway,
filling the lowlands & high.
Hearing the rain-god pour down,
Dhaniya said:
“How great our gain
that we’ve gazed
on the Blessed One!
We go to him,
the One with vision,
for refuge.
May you be our teacher, Great Sage.
My wife & I are compliant.
Let’s follow the holy life
under the One Well-gone.
Gone to the far shore
of aging & death,
let’s put an end
to suffering & stress.”

Māra:
“Those with children
delight
because of their children.
Those with cattle
delight
because of their cows.
A person’s delight
comes from assets,
since a person with no assets
doesn’t delight.”

The Buddha:
“Those with children
grieve
because of their children.
Those with cattle
grieve
because of their cows.
A person’s grief
comes from assets,
since a person with no assets
doesn’t grieve.”

Dhaniya sutta, Sutta Nipāta 1.2

අසූ මහා ශ්‍රාවක චරිත අතරින් සුවිශේෂි මහ රහතන් වහන්සේ නමක් ලෙස රට්ඨපාල මහරහතන් වහන්සේ පිළිබඳ තොරතුරු ශාසන ඉතිහාසයේ දැක්වෙනවා.

පදුමුත්තර බුදුරදුන්ගේ අවදියේ දි දානාදී අනෙක් පින්කම් කර සැදැහැ සිතින් යුක්තව පැවිදි වූ භික්ෂූන් අතර අග්‍රස්ථානය ලබන බවට විවරණ ලබා ගත්තා. අප ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ පහළ වූ කල්හි දඹදිව කුරු රට ථුල්ලකොට්ඨික නම් වූ සශ්‍රීක ගමෙහි රට්ඨපාල නමින් උපත ලැබුවා. දිනක් සුදුවතින් සැරසී එක දිශාවකට එක පෙළට මහපිරිස් යනු දැක රට්ඨපාල තරුණයා ද ඒ සමඟ ගොස් ධර්මය ශ්‍රවණය කර මහත් සේ චිත්තප්‍රසාදයට පත් වුණා. පැවිදි වීමට තද ආශාවක් ඇති වුවත් මව්පියන්ගෙන් අවසර ගෙන එන ලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේ රට්ඨපාල තරුණයාට ප්‍රකාශ කළා. එයට හේතුව නම් සුද්ධෝධන මහරජුගේ ඉල්ලීමට අනුව කිසිදු කුල කුමරෙකු දෙමාපියන්ගේ අවසර නොමැතිව පැවිදි නොකරනු ලබන බවට වූ ප්‍රඥප්තිය යි. මව්පියන් වෙත ගොස් වාර කිහිපයක් ම අවසර ඉල්ලූ නමුත් තම පුතණුවන් නැතිව එක් රැයක් වත් ගත කළ නොහැකි නිසා ගිහි ගෙයි සිට අවශ්‍ය පින්කම් කරන ලෙස මව්පියන් තදින් කියා සිටියා. යහළුවන් ද පැමිණ රට්ඨපාල තරුණයාගේ පැවිදි වීමට ඇති ආශාව වැළැක්වීමට උත්සාහ කළත් එකී අදහස වෙනස් කරගැනීමට අපහසු වුණා. අවසර නොදෙන්නේ නම් නොකා නොබී වැතිර මියයාමට රට්ඨපාල කුමරු සූදානම් වුණා.

තම පුතා ගැන තිබෙන ළයාන්විත ආදරයත්, දාරක සෙනෙහසත් හේතුවෙන් මව්පියන් අන්තිමේ දී පැවිද්ද සඳහා අවසර ලබා දුන්නා. බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් පැවිද්ද ලැබූ රට්ඨපාල හිමියන් භාවනා කර සව්කෙලෙසුන් නසා උතුම් මහරහත් තත්ත්වයට පත්වුණා. දොළොස් වසරකට පසු තම දෙමාපියන්ගේ ඉල්ලීම ඉටු කිරීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් අවසර ලබා ථුල්ලකොට්ඨික ගමට වැඩම කළා. ස්වකීය නිවසට වැඩම කළ රට්ඨපාල මහරහතන් වහන්සේ පිණ්ඩපාතය බලාපොරොත්තුවෙන් නිවස ඉදිරිපිට වැඩ සිටියා. උදෑසන හිස පීරමින් සිටි පියා වෙනත් භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් වැඩමවා ඇතැයි සිතා තම පුතා පැවිදි කිරීමට රැගෙන ගියේ යැයි පවසමින් ආක්‍රෝශ පරිභව කරන්නට පටන් ගත්තා.

ඒ අතර නිවසේ විසූ දාසිය ඉවත දැමීම සඳහා ආහාර ගෙන යනු දැක පාත්‍රයට බෙදවාගෙන මද දුරක් ගොස් වැඩහිඳ වළඳන්නට පටන් ගත්තා. පසුව එම දාසිය තම නිවසට පැමිණ ඇත්තේ රට්ඨපාල කුමරු බව දේහ ලක්ෂණවලින් හඳුනාගෙන තම ස්වාමි දියණියට ප්‍රකාශ කළා. ඇය වහා ගොස් තම ස්වාමිපුරුෂයාට ඒ බව කීවා. කලබලයට පත් වූ පියා පැමිණෙන විට රට්ඨපාල මහරහතන් වහන්සේ දන් වළදා සිටි බැවින් පසු දින දානය සඳහා තම නිවසට වැඩම කරන ලෙස උන්වහන්සේට ආරාධනා කළා.

පසු දින රට්ඨපාල මහරහතන් වහන්සේ තම නිවසට වැඩි කල්හි වටිනා රන් මුතු මැණික් ආදි වස්තුව ගොඩගසා පෙන්වා නතර කිරීමට මව්පියන් උත්සාහ කළත් දැඩිආශාව සහ දුක්ඛදෝමනස්සයන් නැති කිරීමට ඔය සියලු වස්තුව ගඟට දාන ලෙස උන්වහන්සේ ඉල්ලා සිටියා. එයින් පසු පෙර සිටි භාර්යාවරුන් ද රට්ඨපාල මහරහතන් වහන්සේ නැවතත් ගිහි ගෙට පොළඹවා ගැනීම සඳහා සව්බරණින් සැරසී උත්සාහ කළත් ඉන්ද්‍රඛීලයක් බඳු වූ රට්ඨපාල මහරහතන් වහන්සේගේ සිත අවනත කරගැනීමට නොහැකි වුණා. අවසානයේ දන් වළඳා දම් දෙසා ඍද්ධී බලයෙන් අහසට පැනනැගී කෝරව්‍ය නම් රජතුමාගේ මනරම් උද්‍යානයට වැඩම කළා. තම මිත්‍ර රට්ඨපාල හිමියන් වැඩමවා ඇති බව දැනගත් කෝරව්‍ය රජතුමා වහා පැමිණ දුක් සැප විමසා අනතුරුව ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වීමට හේතු විමසුවා.

යමෙක් ගිහි ගෙයින් නික්ම පැවිදි වීමට නම් මා දන්නා හේතු 04ක් ඇති බව කෝරව්‍ය රජතුමා රට්ඨපාල මහරහතන් වහන්සෛ්ට ප්‍රකාශ කළා. වයසට ගිය පසු ,පිරිස නැති වූ පසු, සුව කරගැනීමට අපහසු ලෙඩ රෝග වැළදුණු පසු, දරිද්‍රතාවය නිසා යනුවෙනි. රට්ඨපාල මහරහතන් වහන්සේ කෝරව්‍ය රජතුමාට තමා ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වීමට බය 04ක් ඇති වූ බව පෙන්වා දුන්නා.

ඒ සතර නම් උපන් සෑම දෙනාම ජරාව මගින් මරණය කරා ගෙන යන බව, තමාගේ ශරීරයට විපතක් හෝ වේදනාවක් වූ කල්හි එයින් මිදීමට අන් කෙනෙකුට පිහිටක් නොවිය හැකි බව, මගේ යැයි අයත් කරගත් සියල්ල දමා යාමට සිදුවන බව, කොපමණ රැස් කළත් සෑහීමකට පත් නොකළ හැකි බව යන කරුණූ සතර ය. ඉහත දැක් වූ කරුණු තවදුරටත් රට්ඨපාල හිමියන් ධර්මානුකූලව රජතුමාට පැහැදිලි කර පෙන්නුවා. කෝරව්‍ය රජතුමා රට්ඨපාල හිමියන් මුණගැසෙන විට අසූවන වියේ පසුවූයේ අතපය දුබල බවත් අපහසුවෙන් ජීවත් වන බවත් සුහද සාකච්ඡාවේ මුල දී ප්‍රකාශ කළා. පසුව ගාථා 13කින් රජතුමාට ධර්මය දේශනා කළා.

එය ඇතුළත් රට්ඨපාල සූත්‍රය සෑම කෙනෙකුගේ ම ජීවිතයට බෙහෙවින් ප්‍රයෝජනවත් අගනා ධර්ම කරුණු රාශියක් සඳහන් වී තිබෙනවා. මහාවස්තුවක් හිමිවන්නට තිබූ රට්ඨපාල කුමාරයා පමණයි දරුවෙකු වශයෙන් දෙමාපියන්ට සිටියේ. එසේ තිබියදිී ත් තණුරුවන් කෙරෙහි මහත් ශ්‍රද්ධාවක් ඇති රට්ඨපාල තරුණයා පැවිදි බිමට පත්වීමත් රහත්භාවයට පත්වීමත් ඉතා අගනා සිදුවීමක්. මේ නිසා බුදුරදුන් භික්ෂු පිරිස් මධ්‍යයේ රට්ඨපාල හිමියන් සැදැහැයෙන් පැවිදි වූ භික්ෂූන් වහන්සේ ලා අතර අග්‍රස්ථානයට පත් කළා.

රට්‌ඨපාල ස්‌වාමීන්වහන්සේගෙන්, කෝරව්‍ය රජු අසනවා ‘හිමියනි, මෙතරම් යෞවන වයසේ, කඩවසම්, ජවාධික ඔබ දෙමාපියන්, රූමත් බිරින්දෑවරුන්, ධන සම්පත් අතහැර පැවිදි වූයේ කුමන හේතුවක්‌ නිසාද කියලා. එවිට රට්‌ඨපාල මහරහතන් වහන්සේ දේශනා කරනවා ‘රජතුමනි, සත්ත්වයා නිරතුරුවම ජාති, ජරා, ව්‍යාධි, මරණ කරාම යනවා. කාටවත් වළක්‌වන්න බැහැ. රජතුමනි ඔබතුමා වයසට යන ස්‌වභාවය, රෝගී වන ස්‌වභාවය, මරණයට පත්වන ස්‌වභාවය කාටවත්ම වළක්‌වන්න බැහැ. ඥාතීන්, හිතවතුන්, රටවැසියන් ඔබතුමා වටකරගෙන ‘අනේ රජතුමනි, වයසට යන්න එපා. ලෙඩවෙන්න එපා. මැරෙන්න එපා’ කීවාට මේවා නතර වෙන්නේ නැහැ. මෙම යෞවන ජීවිතයටත් උරුම ජාති, ජරා, ව්‍යාධි, මරණ දුකම බව දැකලයි මම පැවිදි වූයේ’ කියලා. ‘දෙවැනි හේතුව අපි කොච්චර දේවල් මගේ කරගෙන, අයිතිකොටගෙනද ජීවත් වෙන්නේ. මුලින්ම අම්මාගේ ගර්භාෂ කුටිය මගේ කොටගන්නවා. අම්මාගේ උණුසුම, කිරි සුවඳ මගේ කොටගන්නවා. ශිල්ප ශාස්‌ත්‍ර, බිරිඳ, දරුවන්, ඥාතීන්, සම්පත්, දේපළ, තනතුරු…. මේ හැම දෙයක්‌ම මගේ කොටගෙන ජීවත් වෙනවා. නමුත් රජතුමනි, මේ මගේ කොටගෙන පෝෂණය කරන මේ හැමදෙයක්‌ම, අපි මැරෙන දවසට මේ ලෝකයේ තියලයි මියපරලොව යන්නේ. මගේ කොට තිබූ මේ ලෝකයේ කිසිම ධනයක්‌, සම්පතක්‌, මට අයිති නැති බව දැකලයි රජතුමනි, මම පැවිදි වුණේ’ කියලා.

‘තුන්වැනි හේතුව තමයි, සත්ත්වයාට කොපමණ ලැබුණත් සෑහීමක්‌ නැහැ. තෘප්තියක්‌ නැහැ. නොසෑහීම තුළමයි ජීවත් වෙන්නේ. අතෘප්තියෙන්මයි ජීවත් වෙන්නේ. රට දිනන පුද්ගලයා ලෝකය කෙරෙහි බලය පතුරුවන්න හදනවා. ලෝකය දිනන කෙනා, අභ්‍යවකාශය තුළ තම බලය පතුරුවන්න හදනවා. මනුෂ්‍යයා තුළ තිබෙන මේ නොසෑහීම අතෘප්තිමත්භාවය දැකලාමයි රජතුමනි, මම පැවිදි වූයේ’ කියලා.

‘හතරවැනි හේතුව තමයි, සත්ත්වයා තෘෂ්ණාවට ඇති දාසභාවය නිසාම පුන පුනා භවයට යනවා. ගර්භාෂ කුටිවලට ඕපපාතික සත්ත්ව උපතකට, බිත්තරයක්‌ තුළ උපතකට නිමාවක්‌ නැහැ. අවසානයක්‌ නැහැ. මෙන්න මේ සත්ත්වයාගේ තණ්‌හාවට ඇති දාසභාවය නිසාම භවයෙන් භවයට යන දුක දැකලයි රජතුමනි, මම පැවිදි වුණේ’ කියලා.

පිංවත් රට්‌ඨපාල කුමරුන් කෝටි ගණනක්‌ වස්‌තුව අතහැරලා, උතුම් පැවිදි ජීවිතයට පත්වෙන්නේ ඉහත බිය නුවණින් දැකලයි.

බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා ‘මහණෙනි, යමෙක්‌ ඔබට කියනවා දිනකට ඔබේ පපුවට තියුණු උලකින් තුන්සිය වතාවක්‌ අනිනවා, දිනකට තුන්සිය වතාව බැගින් අවුරුදු 300 ක්‌ එක දිගටම නොකඩවාම ඔබට මේ දඬුවම දෙනවා. අවුරුදු 300 ක්‌ ගෙවුණු දවසේ මම ඔබට සෝවාන් ඵලය ලබාදෙනවා’ ය කියලා. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා ‘පිංවත, ඔබ එම තියුණු දුක අවුරුදු 300 ක්‌ විඳලා සෝවාන් ඵලය ලබාගන්නය කියලා. බුදුරජාණන් වහන්සේ උපමාවකුයි මේ දේශනා කරන්නේ. ඉහත ධර්මය තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේ මතුකොට පෙන්වන ගැඹුරු සංසාර දුක, යම් ගිහි පිංවතෙක්‌ නුවණින් මෙනෙහි කරයි නම්, ඇයි බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරන්නේ අවුරුදු 300 ක්‌ එක දිනකට යවුල් පහර 300ක්‌ විඳ දරාගෙන සෝවාන් ඵලය ලබාගන්න කියලා. අනිත්‍ය භව ගමනේ ඔබත් මමත් නිරයන්ට වැටිලා අවුරුදු ලක්‍ෂ ගණන් ගින්දර, ලෝදිය, අත් පා සිඳ දැමීම්, තියුණු තුඩ ඇති පණුවන්ගේ ආහාරයට පත්වීම් ආදියෙන් වින්දා වූ දුකත්, අනාගතයේ විඳීමට ඇති කල්ප ගණන් වූ නිරයේ දුකත්, සම්මා සම්බුද්ධ ඥානයෙන් දැකලාමයි, බුදුරජාණන් වහන්සේ උල් පහර තුන්සියයේ ඉහත සඳහන් කළ සරල දුක අවුරුදු 300 ක්‌ විඳලා ඔබට සෝවාන් ඵලය ලබාගත්තත් කමක්‌ නැහැ කියලා දේශනා කරන්නේ.

කල්‍යාණ මිත්‍ර ආශ්‍රය තුළින් සද්ධර්මය ශ්‍රවණය කරලා, ධර්මයට අදාළව නුවණින් ලෝක ධර්මයන් මෙනෙහි කරලා, යම් පිංවතෙක්‌ සංසාර බිය නුවණින් දකිනවා. ජීවත්ව සිටින මනුෂ්‍යයෝ මැරිලා යනවා. නීරෝගී මනුෂ්‍යයෝ රෝගී වෙනවා. තබන බලාපොරොත්තු සුන් වෙලා යනවා. හොඳට වඩා නරක වැඩියි. සත්පුරුෂභාවයට වඩා අසත්පුරුෂභාවය වැඩියි. ධර්මය තුළින් ජීවිතයට කලකිරීම එකතුකොටගත් පිංවතා ගිහි ජීවිතයෙන් මිදී පැවිදි වීමට තීරණය කරනවා. පැවිදි වීමට තීරණය කරන පිංවතා පැවිදි භාවය ලැබීමට සුදුසු පැවිදි ගුරුවරයෙක්‌ සොයාගතයුතු වෙනවා. බුදුරජාණන්වහන්සේ විනය කාරණයක්‌ පනවලා තිබෙනවා, වස්‌ දහයකට අඩු කිසිම ස්‌වාමීන්වහන්සේ නමකට ශිෂ්‍යයෙක්‌ පැවිදි කිරීම ඇවතක්‌ය කියලා. පිංවත් ඔබ පැවිදි කිරීමට සුදුසුකම් ලබන නායක ස්‌වාමීන්වහන්සේ වස්‌ දහයක්‌ ඉක්‌මවූ ස්‌වාමීන්වහන්සේ නමක්‌ වීම අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා.

පිංවත් ඔබ පැවිදිභාවය ලැබීමට නම් අනිවාර්යයෙන්ම දෙමාපියන්ගේ හෝ භාරකරුවන්ගේ අවසරය අවශ්‍ය වෙනවා. භාරකරුවන්ගේ අවසරයකින් තොරව, යම් පිංවතෙක්‌ පැවිදි කිරීමට එකම එක ක්‍රමයක්‌ විනයේ සඳහන් වෙනවා. යම් පිංවතෙක්‌ වැඩිහිටි ස්‌වාමීන්වහන්සේනමක්‌ ළඟට පැමිණිලා ‘මාව පැවිදි කළේ නැතිනම්, මම සියදිවි නසාගන්නවා’ ය කියලා ප්‍රකාශ කළොත් එම ප්‍රකාශය සත්‍ය විය හැකි බව ඒත්තුගියහොත්, භාරකරුවන්ගේ අවසරයෙන් තොරව එම පිංවතා පැවිදි කිරීමට විනයෙන් නිදහස ලබාදී තිබෙනවා. පැවිදි වෙන්න තීරණය කරපු පිංවතා අනිවාර්යයෙන්ම ගුරු ඇසුර තුළ අවම වශයෙන් මාසයක්‌වත් දසසිල් සමාදන්ව සිටීම අවශ්‍ය වෙනවා. අවශ්‍ය විනය කාරණයක්‌ පරිපූර්ණ කරලා, උතුම් පැවිදිභාවයට පත්වූ භික්‍ෂුවට තම අම්මා තාත්තා පවා වන්දනය කරනවා. රටේ රජතුමා පවා වන්දනා කරනවා. ලෝකයාගෙන් පසඟ පිහිටුවා වන්දනා ලබනවා. දෙපා දෝවනය කරනවා. දෙපයට පාවඩ එලනවා. උඩුවියන් බඳිනවා. චීවර, පිණ්‌ඩපාත, සේනාසන, ගිලන්පස කැමැත්තෙන්ම ගෞරවයෙන්ම පූජා කරනවා. අග්‍රම දෙය, ප්‍රනීතම දෙයින් දන්දෙනවා. සැප දුක්‌ ගිලන් බව සොයා බලනවා. ගෞරවයෙන් රැකවරණය සලසනවා. භික්‍ෂුවක්‌ දුටු තැන ආසනයෙන් නැඟිට ගරු කරනවා. මෙය පැවිදි ජීවතයේ ලබන මුල්ම ඵලය වෙනවා කියලා බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා.

සිත හා සිතිවිලිවල ක්‍රියාකාරිත්වය බුදුදහම වඩාත් ඉස්මතු කොට දක්වා ඇත. බෞද්ධ චින්තනය යනු බෞද්ධයකු විසින් සිතන ආකෘතිය වන අතර සිතීම යනු යම් ක්‍රියාවක් කළ යුත්තේ කෙසේද? යන්න පිළිබඳ
සිතින් කරනු ලබන මුල් සැලැස්ම වේ. එම සැලැස්ම කය හා වචනය පදනම් කොට ගෙන හෙළි දැක්වීමෙන් එම චින්තනය ක්‍රියාවලියක් බවට පත් කෙරේ.

යනු චින්තනය සැකසීම වේ. සිතක් නැතිනම් සිතිවිලි ද නැත. සිතිවිලි හටගන්නේ සිත තුළය. සිත නිවැරැදිනම් සිතේ ඇතිවන සිතිවිලි ද නිවැරැදි වේ. සිතිවිලි නිවැරැදි නම් සිතිවිලි තුළින් ක්‍රියාවට නඟන ක්‍රියාවෝ ද නිවැරැදි බව පැහැදිලිය.

නිවැරැදි සිතින් නිවැරැදි ක්‍රියා

තමා නිරතුරුව සුදුසු ගුණයේ මෙන්ම නිවැරැදි සිතිවිලි පිහිටමින් අනුනට අනුශාසනය කළ යුතු වේ. තම චින්තනය නිවැරැදිව සකස් නොකොට අනුන්ගේ චින්තනය හෝ හැසිරීම් ගැන අවවාද නොකළ යුතුය. මන්ද තමා ඊට සුදුස්සකු නොවන බැවිනි. වැරැදියට අල්වාගත් කුස තණ වැරැදි විදිහට අල්ලාගත්තහුගේ අතම කපන්නේ වේ ද වැරැදි කරමින් උපදෙස් ලබා දෙන්නා ද තමා අතින් තමාටම අවැඩක් කර ගන්නා අතරම අනුනට ද අවැඩක්ම සිදු කරලයි.

එකඟ වූ සිතක් නැති තැනැත්තේ වසර සියයක් ජීවත්වනවාට වඩා නුවණැතිව එක් දිනක් ජීවත්වීම වැදගත් බව බුදුදහමින් අවධාරණය කරයි. පින් කිරීමට යුහුසුළු විය යුතු අතර පවින් සිත වළක්වා ගත යුතුය . පින් කිරීම කල් දමන්නාගේ සිත නිතර පාපයේ ඇලෙන්නේ ද වේ යැයි දක්වන සඳහනින් අපගේ සිත නිතර කිනම් දිශාවකට යොමුව තිබේ ද? යන්න බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පෙන්වා දී ඇත. එනම් නිරතුරුවම පාපයට මෙම සිත නැමෙන බවය. නිරතුරුව යහපතට සිත යොදන තැනැත්තකුගේ සිත ආයාසයකින් වුව ද නරකින් මුදා ලිය හැකි බව ඒ සඳහා තමා විසින් මනා අභ්‍යාසයක නිරත විය යුතු බවක් ද මෙමඟින් පෙන්වා දෙයි. වැසි සමයක ඇද වැටෙන ජල බිංදු එක් රැස්වෙමින් කළයක් ඉතිරී යන්නේ යම් සේ ද එසේම නුවණින් යුතුව පින් රැස් කරන්නා ද පිනින් පිරෙන බව පෙන්වා දෙයි. මද පිරිවර ඇති මහත් ධනය ඇති වෙළෙන්ඳෙකු උවදුරු ඇති මඟ හැරයන්නාක් මෙන්ම ජීවත් වීමට ආශා ඇත්තෝ විෂ ආහාරයෙන් වැළකෙන්නේ යම් සේ ද නුවණ ඇත්තෝ එලෙසින්ම පවින් මිදීමට සිත සකස් කළ යුතු වේ. එබඳු වූ සිතිවිලි මත ක්‍රියා කළ යුතුව ඇත. භක්තිය හෝ විශ්වාසය මත සියල්ල සිදු වේය යන මිථ්‍යාමතය බුදුදහමින් ප්‍රතික්ෂේප වන බව ද කුසලාකුසල විනිශ්චයේදී පැහැදිලිය. අන්ධ විශ්වාස කර පින්නාගෙන කරනු ලබන දැයට වඩා සිත මුල්කොට කරනු ලබන දැයෙහි ඵලයක් හා විපාකයේ ඇති බව හා එහි වැදගත්කම බුදුදහමින් නිරතුරුව අවධාරණයට ලක්ව ඇති බැවින් සිත පෙරටු කරගත් ක්‍රියාදාමයකට බෞද්ධයා අවතීර්ණ විය යුතුය යන අදහස ඒ මඟින් ඉස්මතු කෙරේ. දැකීමට ඉතා අපහසු වූ ඉතාම සියුම් වූ කැමැති කැමැති හැම තැනකම හැසිරෙන්නා වූ සිත නුවණැත්තේ රැකගන්නේ ම වෙයි. එලෙසින් රක්නා ලද සිත ඔහුට නිරතුරුවම සුවයක් ගෙන දෙන්නේ යැයි සිතේ ඇති ශ්‍රේෂ්ඨත්වය උසස් කර දක්වන අතරම මාර බන්ධනයන්ගෙන් මිදීමේ මාවත ලෙසින් ද සිත දමනය කර ගැනීම බුදුන් වහන්සේ විසින් අවධාරණය කර ඇත. “මාර බන්ධනය” යනු ඉපදෙමින් මැරෙමින් ගමන් කරනු ලබන සසරය. සසර ගමන නැවැත්වීම යනු ඉපදීම හා මරණ සංඛ්‍යාතය නැති කිරීමය. එසේනම් ඊට මුල්වනුයේ ද සිත දමනය කිරීම හෙවත් සසර ගමන රඳා පවත්වාගනු ලබන තණ්හාව මුල් කොටගත් ක්ලේශයන්ගෙන් තම සිත ඉවත් කර ගැනීමය. තමා විසින් තමා දමනය කර ගැනීම පහසු කටයුත්තක් නොවේඅපහසු වුව ද තමාට පිහිට තමාම වන බැවින් සදාතනික නිවීමක් සඳහා තමා දමනය කළ යුතුව ඇත. මෙහි දමනය යනු සිත දමනය කර ගැනීම වේ. තමාගේ සිත වෙන කෙනෙකුට දමනය කළ නොහැකිය. වෙන කෙනෙකු විසින් සිත දමනය කිරීමෙන් තමාගේ ද සිත දමනය වේ යැයි සැලකීම මෝඩකමකි. කායික හා මානසිකත්වයේ පිරිසුදු හෝ අපිරිසුදු බව රඳා පවත්නේ තමා අතමය. අනෙකෙකුට තමා පිරිසුදු කිරීමට හෝ අපිරිසුදු කිරීමට නොහැක්කේම ය. තමාට පිහිට තමාමය. කවරෙකුටවත් තම සිත දමනය කිරීම අරබයා පිහිට විය නොහැකිය.

දැමුණු සිත සුව ගෙනදෙයි

එසේ නම් මෙහි තමා දමනය කිරීම යනු තම සිත දමනය කිරීම වන අතර දැමුණු සිත ඇති කය ද ඒ හා බැඳෙමින් දමනය වීම ස්වභාවිකය. බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ආනන්ද හිමියන් අමතා කළ මෙම ප්‍රකාශය ද තමා පිළිබඳ දැනීම වර්ධනයට රුකුලක් වේ. එනම් “ආනන්දය ඔබේ ආලෝකය ඔබම වේවා! ඔබේ ආරක්ෂාව ඔබ අතමය. බාහිර සරණක් පතා නොයන්න. ආලෝකය මෙන් සත්‍යය ස්ථාවරව අල්වා ගන්න. සත්‍යය රැකවරණය සඳහා දැඩිව කටයුතු කරන්න. ඔබ අනලස්ව ඔබේ විමුක්තිය සඳහා කටයුතු කරන්න.” ආනන්ද හිමියන් අමතා බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දුන් මෙම අවවාදය තුළින් ද පැහැදිලිව ගම්‍ය කරනුයේ තමා ගැන තම වැටහීමත් ඒ මඟින් තම ක්‍රියාකාරිත්වයේ ඇති වැදගත්කමක්ය. එමෙන්ම අන් සරණින් තමාට පිහිටක් නොලැබෙන බවය.

සිත නිරතුරුව පාපයට බරය. එබැවින් සිත නිවැරැදි මාවතට යොමු කර ගැනීම අපහසුය. නිවැරැදි සිතට නිවැරැදි චින්තනයක් ඇති කර ගත හැකිය. එබැවින් බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇතුළතින් හා පිටතින් මුරකාවල් යොදා පිටිසර නගරයක් ආරක්ෂා කරන්නාක් මෙන් තම සිත ද නිරතුරුව රැකගත යුතු බව දේශනා කොට තිබේ. දිය පහරවල් තිස් හයකින් සැදුම් ලත් තණ්හාව නමැති නදිය වේගයෙන් රූපාදී අරමුණු අතුරින් ගමන් කරමින් එම නදියටම අයත් රාග, විතර්ක නමැති ජලධාරා මඟින් විපරිත බුද්ධිය ඇති පුද්ගලයන් දුර්ගතිය කරා ගෙන යයි. තණ්හාවට සිත තුළ නිරතුරුව ඉඩක් ලැබී ඇත. තණ්හාව යනු සත්වයනට හැම පැත්තෙන් බිය ගෙන දෙන අරුත් ඇති පදයකි. තණ්හාව යනු ආසාව නම් ආසාවේ ස්වභාව බැඳීම වේ. බැඳීම ඇත්තා නිරතුරුව බියකින් පෙළේ. එමෙන්ම තණ්හාව වනාහි එක්තරා සුවිශේෂ ආශාවක් ලෙසින් මෙන්ම සිත හා බැදුණු සිතිවිල්ලක් ලෙසින් පෙන්වා දිය හැකි ය. එමෙන්ම සෙසු සියලු ජීවිතවලින් කැඩී වෙන් වී මම නැතහොත් අප වශයෙන් කැටිවී පවතින කොටස් මඟින් අපේක්ෂාවන් මුදුන් පමුණුවා ගැනීමට ඇති ආශාව තණ්හාව ලෙසින් ද අර්ථ දැක්විය හැකිය. තණ්හාව මුල් කොට ගත් කෙනෙකුගේ සිත් මෙන්ම සිතිවිලි ද අකුසල පක්ෂයේ ලා සැලකේ. මන් ද තණ්හා සහගත වූ සිතිවිලි ඇත්තන්ගෙන් නිරතුරුව තමාට මෙන්ම අනුන ට ද අවැඩක් වන බැවිනි. තණ්හාව මහා ප්‍රවාහයකට උපමා කර ඇත. මහා ප්‍රවාහය බෙහෙවින් සැඩ පරුෂය. අමිහිරිය. එහි එක් ඵලයක් වන්නේ විනාශයයි. එම සැඩ පහරට ලක්වන දෑ බොහෝය. සැඩ පහරට හසුවන සැම තැලී පොඩි වී විනාශවීම ස්වභාවිකය. එසේම තණ්හා නමැති සිතිවිලි ප්‍රවාහට මැදිවන පුද්ගලයන් ද ජල දහරාවට හසු වූ පුද්ගලයනට අත් වූ ඉරණමටම පත් වේ. මේ නිසා බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් තණ්හාව ජල ප්‍රවාහයකට සමාන කරමින් දක්වා ඇත. සියලු අකුසලයනට මූලය වන්නේ ද තණ්හාවම ය. තණ්හාව නමැති ජල ධාරාවෝ සෑම තැනකම ගලායයි. එක් තැනක දී බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් තණ්හාව වැලකට උපමා කොට ඇත. තණ්හාව නමැති වැළ සදොරින් මතුව සිටියි . එසේ හටගත් තණ්හාව නමැති වැල නුවණින් සිඳ බිඳ දැමිය යුතුබව අවධාරණය කළේය. වැලේ ස්වභාව තව ආධාරකයක් මතින් ඉහළට ගොස් එම ආධාරක ය ද විනාශ කොට තමා ද විනාශයට පත්වීමය. ගසක වෙලෙන වැල ගසේ ඉහළට ගොස් අතුපතර ද වෙලී ගසේ සාරය ද උරා ගනිමින් එම ගස විනාශයට පත් කරයි. එමෙන්ම වැලෙන් වන හානියෙන් විනාශයට පත්වන ගස මැරි දෙරණ මත ඇද වැටෙයි. ගස් වැටෙන විට ගස වසා පැතිර තිබූ වැළ ද පොළොව මතට ඇද වැටී විනාශ වෙයි. තණ්හාව ද එසේය. තණ්හා සහගත සිතිවිලි අනෙකුත් ක්‍රියාකරකම් සමඟ වෙලීයයි. තණ්හාව නම් වැල් හැදෙන ඊටම සාරය ලබා ඉන්ද්‍රියයන් හයක් ඇත. ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය හා මනසයි. රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ හා ධම්ම යන ආරම්මණයන් නිසා තණ්හාව නම් ලතාව හටගන්නා බවත් එම ලතාවෝ සිත හා සිතිවිලි වසා ගෙන වචන හා ක්‍රියාවන් මඟින් බාහිර ලෝකය හා සම්බන්ධ වේ. බොරුව, කේළම හා පරුෂ වචනය හා හිස්වචන ලෙසින් මෙම තණ්හාව එක් ද්වමාරයකින් එළියට එන අතර පරපණ නැසීම සොරකම, කාමයේ වරදවා හැසිරීම සංඛ්‍යාත වූ ක්‍රියාදාමයන් ඔස්සේ තව ද්වාරයකින් එළියට එයි. මෙම එළියට එන ක්‍රියාදාමයෝ වැඩදායක නොවේමය. එබැවින් මෙම ලතාව විෂ සහිතය. ඒ හා ගැටෙන සැම දෙයක්ම විනාශ මුඛයට පත් වේ. වැල නිසා ගසද නැති වී ගියේ යම් සේ ද තණ්හාව හා සම්බන්ධ වූ ක්‍රියාදාමය හසු වූ සැමදෙය ද එලෙසින්ම විනාශ මුඛයට පත් වේ. එමෙන්ම තණ්හා සංඛ්‍යාත වූ මෙම වැල මුල් අවධියේම හඳුනාගෙන සිඳ බිඳලිය හැකි නම් ඉන් වන හානිය වළකාගත හැකිය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙහිදී තණ්හාවේ මූලය සිඳලිය හැකි මාර්ගය ලෙසින් දක්වා ඇත්තේ නුවණයි. එනම් ප්‍රඥාවයි. ප්‍රඥාව යනු තණ්හාවට ප්‍රතිවිරුද්ධාර්ථයක් ඇති සිත් හා සිතිවිලිය. ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයෙන් උන්වහන්සේ විසින් පෙන්වා දෙනු ලබන්නේද මෙම ප්‍රඥා තණ්හාවට එරෙහි වූ ප්‍රතිවිරුද්ධාර්ථ වූ ධර්මයක් ලෙසින් පෝෂණය කරන ආකාරය වේ. නිවැරැදි දැකීම මෙහි මූලිකංගය වන අතර යමක් දෙස නිවැරැදි ව දක්නට පුළුවන්නම් ඒ හා බැඳෙමින් නිවැරැදි සංකල්ප සිත තුළම ඇති කර ගැනීම අපහසු නොවේ. නිවැරැදි සිතක් හා නිවැරැදි සංකල්ප ඇති වූ විට නිවැරැදි වචන නිවැරැදි ක්‍රියා හා නිවැරැදි දිවි පැවැත්මකට අවතීර්ණ වීමට එම යහපත් සංකල්ප අතිශයින්ම වැදගත්ය. එමෙන්ම ගත, සිත නිවැරැදි ක්‍රියාදාමයකට යොදන විට අකුසලය නැති කරන්නට කුසලය කරා ගත , සිත යෙදීමට අදාළ පසුබිම සකස් කර ගැනීමට හැකි වන අතර සිත සන්සුන් කරන්නට සමාධි ගත කරන්නට මෙන්ම සිත හා බැදුණු ක්ලේශයන්හි මුල් එකිනෙක උදුරා දැමීමට අදාළ මානසික ස්ථාවරත්වය සකසා ගත හැකිය. භාවනාව තුළින් ඉස්මතු කරනුයේ සිත් හා සිතිවිලි පිළිබඳවහැඳින ගැනීම, වර්ග කිරීම, අනවශ්‍ය සිත් හා සිතිවිලි බැහැර කිරීම හා අදාළ සිත් හා සිතිවිලි දියුණු කිරීමට මහන්සි ගැනීමය. සිත හා සිතිවිලි නිවැරැදි ලෙසින් වටහා ගත් විට තණ්හාවේ උත්පාදන මූලයන් වන ආරම්මණ ධර්මයන්හි යථා ස්වභාවය පසක් කරගත හැකි අතර එම ධර්මයන් හා ඇලි ඇලී නොසිට එහි වෙනස්වන ස්වභාවය දුක්ඛිත භාවය හා අනාත්මීයත්වය නුවණින් දක්නට පුළුවන් වන්නේ නම් තණ්හාවේ වර්ධනයට ඇති මං සිඳලීමක්වන අතර අකුසලයට නැඹුරුවන සිත කුසලයට බර කර ගැනීමට ඇති හැකියාව දියුණු වේ. මෙබඳු වූ මානසිකත්වයක් ඇති කර ගත් පුද්ගලයා පණ්ඩිතයා ලෙසින් ප්‍රඥාවන්තයා ලෙසින් බුද්ධිමතා ලෙසින් දක්වා ඇත.

පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ
ඉතිහාස අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය
හඟුරන්කෙත ධීරානන්ද හිමි

 

Posted by: lrrp | January 1, 2017

Thera Gatha

15697878_1604071983234476_6011438983575545428_n15621811_1602531793388495_4957791324378592176_n15542299_1602142863427388_180213347082740844_n

Posted by: lrrp | December 13, 2016

Thisamaharamaya Sthupa

1374816_707919915990101_898734889933870372_n

මන්දාකිණී විල් තෙර පිරිනිවී සැනසුණ අරහත් මුනිඳාණෝ….

ගන්ධමාන පර්වතය අසල පිහිටි මේ වන පියස අතිශයින් ම සොඳුරු ය. යොදුන් පනහක් පුරා පැතිරී ගිය මන්දාකිණී නම් රමණීය විල පිහිටියේ ද මෙහි ය. මන්දාකිණී විලේ හට ගත් රත් නෙළුම්, සුදු නෙළුම්, රත් කුමුදු, සුදු කුමුදු, නිලූපුල්, රත්පුල් ආදි ජලජ පුෂ්පයන්ගෙන් ද දෑ සමන්, චම්පක, පිච්ච ආදි පුෂ්පයෙන් ද මුළු වන පියස ම සුවඳවත් කෙරේ. මියුරු රසැති කැකිරි, ලබු, කොමඩු, අඹ ආදි ප‍්‍රණීත ඵලයන්ගෙන්, උක් ආදි සුමිහිරි රසයන්ගෙන් නො අඩු වූව ද මේ වනයේ මිනිස් වාසයක් නම් නැත. ඡුද්දන්ත කුලයේ උපන් අටදහසක් පමණ සුවිශාල හස්තීන් පිරිසක් මන්දාකිණී විල් තෙර ඇසුරු කොට මේ සොඳුරු වන පියසේ වාසය කරති. එනිසා ය මෙයට ඡුද්දන්ත වනය කියා කියන්නේ…

මිනිස් වාසයෙන් යොදුන් ගණනක් දුරට වන්නට පිහිටි ඡුද්දන්ත මහා වන පියස දෙසට වඩිනා උපශාන්ත ශ‍්‍රමණයන් වහන්සේනමකි. උන් වහන්සේ වයෝවෘද්ධ ය. සැරයටියක වාරුවෙන් සෙමින් පිය නගන්නාහ. බිමට යොමා ගත් නෙතු යුග ඇතිව, මිනිස් පුළුටක් නැති වන පියසේ කිසි තැතිගැනීමක් – ලොමුදහැගැනීමක් නැති, ශාන්තව වඩිනා මේ අභීත ශ‍්‍රමණයාණන් වහන්සේ කවරෙක් ද?

ඔව්..! උන් වහන්සේ මේ මහා භද්‍ර කල්පයේ පහළ වූ ගෞතම සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ළය මඬලින් උපන් පුත‍්‍ර රත්නයකි. ‘‘භවත, ඔබ මේ දහම අවබෝධ කළා! භවත, ඔබ මේ දහම අවබෝධ කළා!” යැයි බුදුරජුන් විසින් උදම් ඇනූ මහෝත්තම ශ‍්‍රමණයෙකි. නික්ලේෂී හද මඬලක් උපදවා ගත් මේ ශ‍්‍රමණයන් වහන්සේ අන් කවරෙකුත් නොව බුද්ධානුබුද්ධ වූ අඤ්ඤාකොණ්ඩඤ්ඤ මහ රහතන් වහන්සේ ය.

මේ සම්බුදු සසුනේ සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට පසුව පළමු ව දහම් අවබෝධ කළ අඤ්ඤකොණ්ඩඤ්ඤ මහ රහතන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා අතර වැඩිමහලූ ම භික්ෂුවයි. ඒ නිසා ම බොහෝ දෙවි මිනිසුන්ගේ ගෞරවයටත්, බුහුමනටත් නිරතුරුව පාත‍්‍ර විණි. දිනපතා ම තමන් වහන්සේ බැහැ දැක වන්දනා කිරීමටත්, කථා බස් කිරීමටත් බොහෝ පිරිසක් පැමිණීම හුදෙකලාවට ප‍්‍රිය කළ උන් වහන්සේට බාධාවකි. එපමණක් ද නොව, භික්ෂු සංඝයා යනු වැඩිහිටි ගෞරවයෙන් යුතු වූ පිරිසකි. එ් අතරිනුත් අගසව් වූ සාරිපුත්ත, මොග්ගල්ලාන දෙනම වහන්සේලාගේ වැඩිහිටි ගෞරවය අති මහත් ය!

භික්ෂු සංඝයාට දහම් දෙසීම පිණිස වැඩම කරනා ශාස්තෘන් වහන්සේ සාරිපුත්ත, මොග්ගල්ලාන දෙනම වහන්සේට ඉදිරි අසුන් දෙකට වැඩම කරනා ලෙස පවසති. තමාට වඩා පැවිද්දෙන් වැඩිමහලූ වූ කොණ්ඩඤ්ඤ මහ තෙරුන් වහන්සේ පිටුපස අසුනක වැඩ සිටිද්දී, ඉදිරි අසුනේ වැඩ හිඳීමට සිදු වීමෙන් සාරිපුත්තයන් වහන්සේත්, මොග්ගල්ලානයන් වහන්සේත් අපහසුතාවයට පත් වෙති. මේ කරුණු දෙකත්, වන වාසයට ඇති කැමැත්තත් හේතු කරගෙන ය අඤ්ඤකොණ්ඩඤ්ඤ මහ රහතන් ශාස්තෘන් වහන්සේගෙන් අවසර ගෙන මන්දාකිණී පොකුණු තෙර පිහිටි ඡුද්දන්ත වන පියස බලා වැඩම කරමින් සිටින්නේ.

‘‘ආරණ්‍යයේ මහා වනාන්තරය
– සැබැවින් ම රමණීය වේ
එනමුදු කාමාසක්ත ජනයා
– එ් වන වාසයට ඇලූම් නො කරති
කාම ආශාව දුරු කළ
– කාමයන් නොම සොයනා
වීතරාගී රහතන් වහන්සේලා
– මේ වන වාසයට ප‍්‍රිය කරති.”
(ධම්මපදය)

අතීතයේ ගන්ධමාන පර්වතයේ දහස් ගණනින් පසේබුදුරජාණන් වහන්සේලා වැඩ විසූ සමයේ උන් වහන්සේලාට උපස්ථාන කළේ මේ ඡුද්දන්ත හස්තීන්ගේ පරපුරේ මුතුන් මිත්තන් විසිනි. එ් ඇප උපස්ථානයන්ගෙන් රැස්වන පිනේ වටිනාකම ගැන පරපුරෙන් පැමිණි වැටහීමක් මේ හස්තීන්ට තිබේ. අට දහසකින් යුතු ඇත් රැළේ ඇත්රජු එදින මන්දාකිණී පොකුණු තෙර ස්නානය කරමින් සිටියේ ය.

බිමට යොමා ගත් නෙතින්, පාත‍්‍රා සිවුරු දරාගෙන, සිහි නුවණින් පියවර තබමින් වැඩම කරනා ශ‍්‍රමණ ඡුායාව ඇත් රජු දුර දී ම දුටුවේ ය. ඇත්රජුට අතීතයේ තම පරපුරේ ඇතුන් විසින් සහෝදරයන්ට මෙන් උපස්ථාන කළ ශ‍්‍රමණයන් වහන්සේලා ගැන දැන සිටි දෑ සිහිපත් විය. එසැණින් ම ‘අපේ සහෝදරයාණන් වහන්සේනමක්’ යන හැඟීම ඇත්රජුට ඇති විය. ඌ ප‍්‍රීතියෙන් ඉපිලී ගියේ ය. ඇත්රජු හොඬය ඔසවා ඡුද්දන්ත වනයට ම ඇසෙන සේ කුංචනාද කොට සිය පිරිස ඇමතුවේ ය.

‘‘මිතුරනේ වරෙල්ලා… කාලෙකට පස්සේ… ඔව්! කාලෙකට පස්සෙ අපේ සහෝදරයාණන් වහන්සේනමක් වැඩම කරලා. අපට පින්කෙතක් පහළ වෙලා. හනිකට වරෙල්ලා….”

ඇත්රජු පෙර ගමන් කොට කොණ්ඩඤ්ඤ මහ රහතන් වහන්සේට වන්දනා කළේ ය. තම සොඬින් උන් වහන්සේගේ පාත‍්‍රා සිවුරු පිළිගත්තේ ය. කිසි තැතිගැනීමක් නැත. එ් පිවිතුරු හද මඬලේ අභීත බව ඇත්රජුට ද හොඳින් වැටහුණු සේ ය. අට දහසක හස්ති සමූහයා එ් වන විටත් මන්දාකිණී විල් තෙරට රැුස් වී හමාර ය. අද ඔවුනට මංගල්‍යයක් වැනි ප‍්‍රීතිමත් දිනයකි. ඇතුන්ගේ ඇස්වලින් තුටු කඳුළු ගලා හැළේ. එ් මහා හස්ති පිරිවර එක්වර ම දණ නමා මහෝත්තම අඤ්ඤ කොණ්ඩඤ්ඤ රහතන් වහන්සේට වන්දනා කළෝ ය.
දැන් තම සහෝදරයාණන් වහන්සේට ආගන්තුක සත්කාර කළ යුතු ය. උක් දණ්ඩක් තලා සකසා ගත් උක් යුෂ පානයක් ඇත්රජු පූජා කළේ ය. පැරණි ගල් ගුහාවක් හොඳින් සුද්ද පවිත‍්‍ර කොට, එ් අවට ද එළිපෙහෙළි කොට සේනාසන පහසුකම් ද සකස් කළේ ය. තවත් ඇතුන් පිරිසක් එ් අසලින් ම වැලි අතුරා අගනා සක්මන් මළුවක් සකස් කළෝ ය. සහෝදරයාණන් වහන්සේට සේනාසන පහසුකම් සකසා හමාර ය. දැන් වනයට ඇඳිරි වැටේ. තම දායක පිරිස සැකසූ සෙනසුනට අඤ්ඤ කොණ්ඩඤ්ඤ මර රහතන් වහන්සේ සන්සුන් පියොවින් වැඩම කළ සේක! ‘අභීත ශ‍්‍රමණයන් වහන්සේනමකට සෙනසුන් සකසා අප විශාල පිනක් කර ගත්තා’ යැයි එ් හස්තීන් මහත් සේ සතුටට පත් වූහ.

‘‘ගම් පියසක වේවා වන පියසක වේවා
නිම්නයක හෝ කඳු ගැටයක හෝ
පහත් බිමක වේවා
රහතන් වහන්සේලා යම් තැනක
වැඩ වසත් ද
එ් භූමිය රමණීය එකක් වේ.”
(ධම්මපදය)

දැන් ඇත් පිරිසට මේ වන පියස පෙරටත් වඩා සොඳුරු ය. ‘වනයට වඩා රමණීය වූ පිවිතුරු සිතක් ඇති ශ‍්‍රමණ සහෝදරයාණන් වහන්සේනමක් දැන් අපේ පිනට පහළ වෙලා…’ අරුණ වැටීමටත් පෙර ම දැහැටි දඬු රැගෙන ඇත්රජු ගල්ගුහා දොරටුව අසලට පැමිණේ. දැහැටි දඬු පූජා කොට පාත‍්‍රයට මුවදෝනා පැන් රැගෙන එයි. පෙරවරුවේ දානය සඳහා හස්තීන් රැුගෙන එන ඵලවැල වුවමනාවටත් වඩා ප‍්‍රමාණවත් ය. ඉර අවරට ගිය පසු වැළඳීමට උක් දඬු යුෂ හෝ වෙනත් පලතුරු යුෂක් සකසා පූජා කරයි.

වල් බිහි වීමට නො දී සෙනසුන නිරතුරු පිරිසිදු කරයි. දින කිහිපයකට වතාවක් තෙරුන් වහන්සේ ගුහාවෙන් එළියේ වැඩ සිටින විට පොරවන සිවුරට අමතර සිවුර රැුගෙන ගොස් විලේ දියෙන් මනා කොට සෝදා ගල් තලාව මත තබා වියළීමෙන් පසු යළි ගෙනැවිත් තැබුවේ ද හස්තීන් විසින් ම ය. මේ අයුරින් මන්දාකිණී විල් තෙරේ ඡුද්දන්ත වන පියසේ සුවසේ වැඩ විසූ කොණ්ඩඤ්ඤ මහ රහතන් වහක්සේ එහි වැඩම කොට දොළොස් වසරක් ම ගෙවී ගියේ ය.

දානය වළඳා දිවා විහරණයෙන් සිටි උන් වහන්සේ තම ආයු සංස්කාර සිහි කළහ.

‘පිරිනිවන් පෑමට කල් පැමිණ තිබේ. ඊට පෙර ශාස්තෘන් වහන්සේ වන්දනා කර ගත යුතු ය. එහෙත් කලන්දක නිවාප වේළුවන මහා විහාරයේ බොහෝ භික්ෂූන් වැඩ වසති. ගිහි පිරිස ද නිතර දහම් ඇසීමට රැුස් වෙති. බොහෝ කලක් නො කැපූ සුදු වූ කෙස් රැවුල් ඇති, දුබල වූ සිරුරු ඇති, දොළොස් වසක් පොරවා වැරහැලි වූ සිවුරු ඇති මා දැක යමෙක් සිත අපහදවා ගතහොත් ඔහුට එය විශාල අයහපතක් වන්නේ ය.’

එ් සියලූ දෙනා ගැන අනුකම්පාවෙන් මහා ඍද්ධිමත් අඤ්ඤකොණ්ඩඤ්ඤ රහතන් වහන්සේ අහසින් ම වේළුවනාරාමයට වැඩම කළෝ ය. ශාස්තෘන් වහන්සේ සමීපයට පැමිණි උන් වහන්සේ එ් සම්බුදු සිරිපතුල් පිරිමදිමින්, එ් සිරිපා කමල් යුග සිඹිමින් ‘‘ස්වාමීනී භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මම කොණ්ඩඤ්ඤ වෙමි. ස්වාමීනී සුගතයන් වහන්ස, මම කොණ්ඩඤ්ඤ වෙමි.” යි පවසමින් වන්දනා කළ සේක. මෙය දුටු ගිහි පැවිදි සියලූ දෙනා ඉමහත් සතුටට පත් වූහ. ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ අභිමුඛයේ පළමු ව දහම් අවබෝධ කළ මහෝත්තමයාණන් දැක ගන්නට අපේ නෙත් පින් කර තිබුණනේ…! එ් උතුම් ගුණවතාණන් වන්දනා කර ගන්නට අප වාසනාවන්ත වුණානේ..!’

‘‘කොණ්ඩඤ්ඤ තෙරණුවෝ බුද්ධානුබද්ධ කෙනෙක්. බලවත් වූ වීර්යයෙන් මේ දුක් කතරින් එතෙර වුණා. නිරතුරුව ධ්‍යාන සැප ලබමින් දැන් ඉතා ම සතුටිනුයි වැඩ ඉන්නේ.
මේ ශාස්තෘ ශාසනයේ කළ යුතු සියල්ල උන් වහන්සේ සිදු කළා. මහානුභාවසම්පන්නයි. ත‍්‍රිවිද්‍යාලාභීයි. අනුන්ගේ සිත් දකින්නටත් ඉතා ම දක්ෂයි. දැන් මේ සිරිපා වන්දනා කරන කොණ්ඩඤ්ඤයන් වහන්සේ බුදු සමිඳුන්ගේ අසිරිමත් දායාදයක්.”

වංගීස තෙරුන් වහන්සේ සියලූ දෙනාගේ ම සිත් පහන් කරවමින් එසේ ගාථා පවසමින් කොණ්ඩඤ්ඤයන් වහන්සේගේ ගුණ වර්ණනා කළහ. ‘‘ස්වාමීනී භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මා මේ සම්බුදු සිරුර දකිනා අවසාන වතාවයි. ඡුද්දන්ත වන පියසේ මාගේ දායක සමූහයා සමීපයේ මා පිරිනිවන් පානවා.” යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අවසර ලබාගෙන රැුස් වූ පිරිසට සිරි සදහම් ඔසු බෙදා දී අහස්තලයෙන් ම අඤ්ඤකොණ්ඩඤ්ඤ රහතන් වහන්සේ යළිත් මන්දාකිණී විල් තෙරට වැඩම කොට වදාළහ.

එදින සන්ධ්‍යාවේ මන්දාකිණී විලෙන් පැන් පහසු වී වදාළ උන් වහන්සේ ගුහාව තුළට පිවිස මනා සිහි නුවණින් යුතුව සිංහ ස්‍යෙයාවෙන් සැතපුණහ. රැුයේ පළමු යාමය, මධ්‍යම යාමය, අවසාන යාමය පිළිවෙළින් සමාපත්තීන්ට සමවැදෙමින් ගත කොට වදාළ සේක. අරුණ වැටීමට සුළු මොහොතකට පෙර පහන් සිළ නිවෙන සේ පිරිනිවන්පා වදාළහ.
‘දැහැටි දඬු පිළියෙල කොට හමාරයි. අරුණෝදයත් උදා වී අවසන්. අද කුමක් ද පරක්කුව?’ යැයි සිතමින් ඇත්රජු හෙමි හෙමින් ගුහා දොර අසලට පැමිණුනි. හේ ගුහාව ඇතුළත විමසී ය. සහෝදරයාණන් වහන්සේ සැතැපී සිටී. ඇත්රජු හොඬවැල තබා හදවත නගන හඬ විමසද්දී අහෝ!, හඬක් නො නැගේ… නාසය සමීපයට හොඬ ළං කළ විට අහෝ!, හුස්ම ගැනීමක් සිදු නො වේ. ‘පින්බර සහෝදරයාණෝ අපව හැර දමා ගිහිල්ලා…’ ඇත්රජු දුක වාවාගෙන බොහෝ වේලා නිහඬව සිටියේ ය. අනතුරුව වනය දෙවනත් කරමින් හඬන්නට විය.

‘‘ප‍්‍රිය මිතුරනේ… මේ බලාපල්ලා අපට සිදු වුණ දේ… අනේ! අපේ සහෝදරයාණන් වහන්සේ…. අපට පහළ වූ පින්කෙත… අනේ අපව අතහැර දමා ගිහිල්ලා….”

මොහොතින් හස්තීන් සියලූ දෙන රැුස් වූහ. දැන් තිබෙන්නේ සහෝදරයාණන් වහන්සේගේ නිසල දේහය පමණකි. මීට දොළොස් වසරකට පෙර තෙරුන් වහන්සේ හමු වීමේ දී මේ අට දහසක් හස්තීන් තුටු කඳුළු හෙළුවෝ ය. කෙලෙස ද මේ අසරණයන් මේ දුක වාවා ගන්නේ?

එ් අට දහසක් හස්තීන් එක්වන්ව කුංචනාද කරමින් ශෝක වූහ. එ් මහා කුංචනාදය අකනිටා බඹ ලොව තෙක් ම ඇසිණි. අපමණ දෙව් බඹ පිරිසක් මන්දාකිණී විල් තෙරට පැමිණ එ් මහෝත්තමයාණන් වහන්සේගේ උතුම් සිරුර වන්දනා කළහ. දෙවියන් තැනවූ මනරම් මණ්ඩපයක දේහය දවාලන ලදී. එ් මහා හස්ති සමූහයා චිතකය වටා තෙවරක් පැදකුණු කොට අභිවාදනය කොට තම සහෝදරයාණන් හට අවසන් බුහුමන් දැක්වූහ. චිතකය දවා ඉතිරි වූ අරහන්තක ධාතුන් වහන්සේලා වඩා හිඳුවා චෛත්‍යයක් ඉදි කෙරිණි.
එ් අඤ්ඤකොණ්ඩඤ්ඤ මහ රහතන් වහන්සේ සියලූ ලෝකයෙන් ම නිදහස් වී අනවරාග‍්‍ර සසරින් එතෙරට වැඩම කළ සේක! එනමුදු එ් මහෝත්තම ගුණ කඳ සිහි කරමින්, උන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතුන් වහන්සේලා වන්දනා කරමින් අපමණ දෙව් මිනිසුන් පිරිසක් දෙලොව සැප පිණිස පින් රැස්කර ගනු ඇත.

අපිදු එ් අඤ්ඤකොණ්ඩඤ්ඤ මහ රහතන් වහන්සේ ප‍්‍රමුඛ නික්ලේෂී මහ රහතන් වහන්සේලාට නිරතුරු වන්දනා කරන්නෙමු.

මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවාසී ස්වාමීන් වහන්සේනමක් විසින් සම්පාදිතයි.

Posted by: lrrp | December 11, 2016

Sithulpahuwa Sithupa

n0dgqh3

Posted by: lrrp | December 11, 2016

Kaluthara Sthupa…

15420996_10154284839088931_842727455862079395_n

Older Posts »

Categories